شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٧٢ - سرزنش سستى مردم عراق در دفاع

فرمودند:

«مُنيتُ بِمَن لا يُطيعُ اِذا اَمَرتُ‌، وَ لا يُجيبُ اِذا دَعَوتُ‌، لا اَبَا لَكُم ما تَنتَظِرونَ بِنَصرِكُم رَبَّكُم‌؟» (به كسى گرفتار شدم كه وقتى او را امر مى‌كنم اطاعت نمى‌كند و وقتى وى را دعوت مى‌نمايم اجابت نمى‌كند، اى بى پدرها براى يارى خدا منتظر چه هستيد؟)

«مُنيتُ‌» يعنى مبتلا شدم. «لا اباً لكم» يعنى اى بى پدرها، كنايه از بى غيرتى و بى حميّتى است. و اين جمله‌اى است كه عرب‌ها هنگام مذمّت كسى به كار مى‌برند و شايد حضرت در اين جا مى‌خواهند بفرمايند شما غيرت و مردانگى نداريد كه دعوت مرا اجابت كنيد، و دين خدا را يارى كنيد.

جا داشت كه مردم بدون چون و چرا به دعوت اميرالمؤمنين عليه السلام كه امام واجب الاطاعة است پاسخ مى‌دادند و به جهاد و دفاع مى‌رفتند و به كمك فرماندار حضرت (مالك بن كعب) مى‌شتافتند و در واقع اجابت فرمان حضرت على عليه السلام يارى خدا بود، لذا مى‌فرمايد:

«ما تَنتَظِرونَ بِنَصرِكُم رَبَّكُم‌؟» براى يارى خدا منتظر چه هستيد؟ كه منظور يارى دين خدا و بندگان صالح اوست.

«اَما دينٌ يَجمَعُكُم وَ لا حَميّةٌ تُحمِشُكُم‌؟ اَقُومُ فِيكُم مُستَصرِخاً و اُناديكُم مُتَغَوِّثاً»

(آيا دينى نيست كه شما را گرد آورد و غيرتى نيست كه شما را به خشم آورد؟ من در ميان شما فرياد كنان و يارى جويان مى‌ايستم).

«اَما دينٌ يَجمَعُكُم» آيا دينى نيست كه شما را جمع كند؟

يكى از چيزهايى كه مردم را گرد مى‌آورد، عقيدۀ دينى و اعتقاد آنهاست. حضرت مى‌خواهد بفرمايد اگر دين داريد بايد براى دفاع از آن اجتماع كنيد. و الان كه دشمن به بعضى بلاد اسلامى در اطراف كوفه حمله آورده است، از كيان اسلام و برادران دينى