شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٢٤ - تقوى ضامن سلامتى و بقا

رعايت حريم پروردگار است.

ريشه و شالودۀ زندگى اگر بر اساس پروا و رعايت حلال و حرام باشد، فساد و انحراف به آن راه پيدا نمى‌كند و ضامن سلامت فرد و جامعه است.

خداوند در قرآن مى‌فرمايد: (أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اَللّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ‌)؛[١]آيا كسى كه بنيادش را براى خشنودى و تقواى الهى بنا كرده است بهتر است، يا كسى كه بنيادش را بر كنار پرتگاهِ سستى بنا نمود كه ناگهان در آتش دوزخ فرو مى‌ريزد؟

اين آيه مربوط است به منافقانى كه مسجد ضرار را ساختند و اساس كارشان بر نفاق و ايجاد تفرقه و ضرر به مسلمانان بود و نيّت پاكى نداشتند.[٢]

خداوند در اين آيۀ شريفه زندگى مؤمنان و منافقان را با مثال مجسّم مى‌كند و مى‌فرمايد: بنيان زندگى مؤمنان بر تقواى الهى و رضايت و خشنودى است، از روى يقين به خداوند اما دين و روش منافق مبتنى است بر تزلزل و شك كه هيچ وقت به مرحله يقين نمى‌رسد.

مى‌فرمايد: عمل اهل تقوى با منافق مساوى نيست، چون عمل انسان متّقى ثابت و مستقيم و بناشده بر يك اصل صحيح و ثابت است، اما عمل منافق ثابت و پا بر جا نيست و بنيادش سست و هر آن در حال ريزش است.

«و لا يظمَأَ عليها زرعُ قومٍ‌» (بر اساس تقوى كشت و زرع هيچ قومى تشنه نمى‌شود)

كسى كه در زمين قلبش زراعت آخرتى را كشت كند مثل علوم و معارف و اعتقادات دينى، اگر زيربناى اينها را تقوى و خويشتندارى از گناه و خداترسى قرار

[١]. توبه (٩)، ١٠٩.

[٢]. آيه ١٠٨ به بعد از سوره توبه در مورد مسجد ضرار است كه ساختن آن به قصد مركزى براى توطئه عليه مسلمانان بود و توسط عده‌اى از منافقان، نزديك مسجد قبا ساخته شد و پس از ساختن، وحى نازل شد كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در آن به نماز نايستد لذا حضرت دستور تخريب آن را صادر كردند.