شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٧٣ - حديث ام سلمه دربار&#١٧٢٨ ناكثين، مارقين و قاسطين

راضى نيست.

«و مَرَقَتْ اُخرى‌» گروهى از دين خارج شدند مانند بيرون رفتن تير از كمان.

«مَرَقَ‌» به معناى «خَرَجَ‌» مى‌باشد، وقتى تير را به چلۀ كمان مى‌گذارند و از آن خارج مى‌شود مى‌گويند «مَرَقَ السّهم». حضرت مى‌فرمايد: گروهى از دين خارج شدند مانند بيرون رفتن تير از كمان.

«و قَسَطَ آخرون» «قَسَطَ» از لغات متضاده است گاهى به معناى عدالت مى‌آيد مانند: (إِنَّ اَللّهَ يُحِبُّ اَلْمُقْسِطِينَ‌)[١] خداوند عدالت را دوست مى‌دارد. و گاهى به معنى ظلم و جور. و در اينجا هم به اين معنى است كه طايفه‌اى در حق اميرالمؤمنين عليه السلام جور و ستم كردند و دربارۀ آل محمد صلى الله عليه و آله و سلم ظلم نمودند و حقشان را نشناختند.

حديث ام سلمه دربارۀ ناكثين، مارقين و قاسطين

ام سلمه همسر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مى‌گويد پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم به من فرمود: «يا ام سلمه! اسمعى و اشهدى هذا علىّ بن ابيطالب سيّد المسلمين و امام المتّقين و قائد غرّ المحجلين و قاتل النّاكثين و القاسطين و المارقين. قلت: يا رسول اللّه من النّاكثون‌؟ قال الّذين يُبايعونه بالمدينه و ينكثون بالبصرة. قلت: من القاسطون‌؟ قال: معاوية و اصحابه مِن اهل الشام. قلت: من المارقون‌؟ قال:

اصحاب النهروان...»[٢]

(اى امّ سلمه بشنو و شهادت بده. اين على ابن ابيطالب عليه السلام سرور مسلمين و پيشواى روسفيدان و پرهيزكاران است و كشندۀ ناكثين و قاسطين و مارقين. امّ سلمه مى‌گويد:

گفتم اى رسول خدا ناكثين چه كسانى هستند؟ حضرت فرمودند: كسانى كه در مدينه با على عليه السلام بيعت مى‌كنند و در بصره آن را مى‌شكنند. ام سلمه مى‌گويد پرسيدم قاسطين چه كسانى هستند؟ پيامبر فرمودند: معاويه و اصحاب او از اهل شام. عرض كردم

[١]. مائده (٥)، ٤٢.

[٢]. منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغة، ج ٣، ص ١٠٥ و ١٠٦.