شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٨٩ - نقل خطبه به روايتى ديگر

«و يؤخَذُ بِهِ للضَّعيفِ مِنَ القَوىِّ حَتَّى يستَريحَ بَرُّ، و يُستَراحُ مِن فاجِرٍ» (و به وسيلۀ آن امير، حقِّ ضعيف از قوى گرفته مى‌شود تا نيكوكار در رفاه باشد و از شر بدكار آسوده بماند).

يكى ديگر از ثمرات حكومت اين است كه به وسيلۀ امير حق ضعيف از قوى گرفته مى‌شود و از زور و قلدرى منع مى‌شود. اگر حكومت نباشد، قدرتمندان حق ضعفا را پامال مى‌كنند و حقشان را نمى‌دهند.

«حَتَّى يستَريحَ بَرُّ، و يُستَراحُ مِن فاجِرٍ»

اين جمله هدف امور گذشته را بيان مى‌كند كه نتيجۀ حكومت است، يعنى وقتى مالياتى به وسيلۀ حاكم جمع آورى شد و با دشمن مبارزه شد و راه‌ها امنيّت پيدا كرد و حقّ ضعيف از قوى گرفته شد، نيكوكار در رفاه و آسايش قرار مى‌گيرد و از شرّ بدكار در امان مى‌ماند و اين نتيجۀ مهم حكومت، مخصوصاً حكومت اسلامى است.

نقل خطبه به روايتى ديگر

«و فى رواية اخرى انّه عليه السلام لمّا سمع تحكيمهم قال: حُكمَ اللّهِ اَنتَظِرُ فيكُم»

مرحوم سيّد رضى مى‌فرمايد در روايت ديگرى ذيل خطبۀ چهلم اينطور آمده است: وقتى حضرت اين شعار (لا حكم الاّ للّه) را از خوارج شنيد فرمود:

(من منتظر حكم خدا دربارۀ شما هستم).

اين جمله احتمال دارد به اين معنى باشد كه من منتظر حكم خداوند در مورد كشتن شما هستم تا وقتى حكم خداوند به قتل شما فرا رسيد، با شما بجنگم.

شيعه و سنّى نقل كرده‌اند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم موضوع خوارج را به حضرت على عليه السلام خبر داده بود و ابن ابى الحديد اين مطلب را در جاهاى مختلف[١] نقل مى‌كند و حضرت وظيفه داشتند مقابل فنتۀ آنها بايستند و هشت هزار نفر آنها با موعظۀ مستقيم و غير مستقيمِ حضرت توسط نمايندگان، ارشاد و

[١]. ابن ابى الحديد، ج ٢، صص ٢٦٥، ٢٨٣، ٢٨٦ تا ٢٩٥.