شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٥٠ - درس چهل و ششم خطب&#١٧٢٨ سى و ششم

براى دشمنى قرار دادند.

مورّخان شيعه و سنّى نوشته‌اند: حضرت على عليه السلام براى هدايت خوارج كه به آنها مارقين مى‌گويند سخنان و نصايح زيادى بيان فرمودند و يكى از چيزهايى كه به عنوان خبر غيبى براى حضرت گفته‌اند اين است كه حضرت فرمودند: از خوارج نهروان كه چهار هزار نفر بودند، ده نفر باقى نمى‌ماند، و از لشكر ما تعداد ده نفر كشته نمى‌شود و بعد از پايان جنگ معلوم شد از اصحاب حضرت فقط نه نفر در جنگ نهروان شهيد شدند و از خوارج (مارقين) فقط نه نفر باقى ماندند و اين نه نفر از جنگ فرار كردند، دو نفرشان به الجزيره رفتند، دو نفر به سيستان و بلوچستان، دو سه نفر نيز به عمّان رفتند و از اين دو سه نفرى كه به عمّان رفتند مذهب اباضيه در كشور عمّان درست شد كه عمده مردم آن از سلطان قابوس گرفته تا ديگران اُباضى هستند، در هر صورت هر تعداد پيرو خوارج در دنيا وجود دارد، همگى از نسل اين نه نفر هستند.[١] و اين خطبۀ سى و ششم در نصيحت و اتمام حجت حضرت امير عليه السلام قبل از جنگ نهروان با كسانى است كه از جواب‌هاى حضرت قانع نشدند.

«فَاَنا نَذيرُكُم اَنْ تُصبِحوا صَرعَى بِاَثناءِ هذَا النَّهرِ و بِاَهضَامِ هذَاالغائِطِ، عَلَى غَيرِ بَيِّنَةٍ مِن رَبِّكُم و لا سُلطانٍ مُبينٍ مَعَكُم» (من شما را مى‌ترسانم از اين كه صبح كنيد در حالتى كه در ميان اين نهر و در بين زمين‌هاى پست و بلند كشته و افتاده باشيد، بدون اين كه نزد خداى خود دليل و برهان واضحى داشته باشيد).

«صرعى‌» جمع «صريع» به معنى ساقط شده‌ها و افتاده‌ها است. «اثناء» جمع ثِنىْ به معنى وسطها و پيچ و خم‌هاى اطراف رودخانه است. «اهضام» جمع هِضم يا هَضم به معنى زمين‌هاى پست و پايين است. «غائط» به معنى گودال است و اين كه در زبان

[١]. براى توضيح بيشتر مراجعه شود به درس‌هايى از نهج البلاغه از فقيه عاليقدر، ج ٢، ص ٥٥٩ و ٥٦٠.