شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٢٨ - دعوت به جهاد با معاويه

احتياج پيدا شود).

«سَجيس» از مادّۀ «سَجَس» به معناى ظلمت و تيرگى شب است. «زوافر» جمع «زافره» به معنى سر و صدا و حمله است و به معنى كسى كه بار انسان را به دوش مى‌گيرد و از او دفاع مى‌كند نيز آمده است. و «زافرۀ رجل» يعنى انصار و عشيرۀ او.

مى‌فرمايد شما مردمى نيستيد كه در تاريكى و تيرگى شب (كنايه از سختى‌ها و مشكلات است) بشود به شما اعتماد كرد.

«مَا اَنتُم اِلاَّ كَاِبِلٍ ضَلَّ رُعاتُها، فَكُلَّما جُمِعَتْ مِن جانِبٍ انْتَشَرَت مِن آخَرَ، لَبِئسَ - لَعَمرُ اللّهُ - سَعرُ نارِ الحربِ اَنتُم» (شما مانند شتران بى ساربان هستيد كه هر گاه از سويى جمع شوند، از سوى ديگر پراكنده مى‌شوند، قسم به بقاى خدا شما براى برافروخته شدن آتش جنگ بد مردمى هستيد).

«سَعر» به فتحه مصدر است به معناى برافروختن و به ضمّه جمع ساعِر است به معنى برافروزندۀ آتش و «لعمر اللّه» يعنى قسم به جان خداوند و چون خدا جسم و جان ندارد مى‌گوييم قسم به ذات و يا قسم به بقاى خداوند.

«تُكادونَ و لا تَكيدونَ و تُنقَصُ اَطرافُكُم فَلا تَمتَعِضونَ‌، لا يُنامُ عَنكُم وَ اَنتُم فى غَفلَةٍ ساهونَ‌» (دشمنان شما را مورد مكر و حيله قرار مى‌دهند، ولى شما تدبير نمى‌كنيد، بلاد و شهرهاى اطراف شما به جهت قتل و غارت نقصان مى‌پذيرند و شما غضب نمى‌كنيد، دشمنانتان نمى‌خوابند ولى شما در خواب غفلت و فراموشى هستيد).

«غُلِبَ وَاللّهِ المُتَخاذلونَ‌، وَأيمُ اللّهِ اِنّى لَاَظُنُّ بِكُم اَن لوَ حَمِسَ الوَغَى وَ استَحَرَّ المَوتُ‌، قَدِ انفَرَجتُم عَنِ ابنِ ابى طالِبٍ انفِراجَ الرَّاسِ‌» (به خدا سوگند آنها كه يكديگر را فرو گذاردند مغلوب مى‌باشند، به خدا سوگند به گمانم مى‌رسد وقتى آتش جنگ بالا گيرد و معركه گرم شود، شما مانند جدا