شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١١ - حسد و غبطه

امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «انّ المؤمنَ يغبط و لا يَحسُدُ و المنافق يَحسُدُ و لا يغبِط»[١](مؤمن غبطه مى‌خورد [يعنى از خداوند مثل نعمت ديگران را مى‌خواهد] اما حسد نمى‌ورزد و منافق غبطه نمى‌خورد ولى حسد مى‌ورزد).

شخص حسود ايمانش ضعيف است و به فضل و كرم خداوند ايمان و اعتقاد ندارد كه خود نوعى كفر است و به جاى اين كه از خداوند بخواهد نعمتى را كه به ديگران عطا فرموده است به او هم عنايت كند، آرزو مى‌كند نعمت از هم نوعان وى سلب شود و در اختيار او گذاشته شود و اين روحيه حكايت از تنگ نظرى و خودخواهى انسان مى‌كند كه حاضر نيست خداوند نعمتى را كه به وى ارزانى مى‌دارد، هر چند كمتر از آن را، در اختيار ديگران هم بگذارد و چشم ديدن خيرِ ديگران و آسايش آنها را ندارد و نمى‌داند كه خداوند (يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ‌)؛[٢]نعمتش را به هر كه بخواهد مخصوص مى‌كند. (وَ يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ‌)؛[٣]و به هر صاحب فضيلتى به اندازۀ فضيلتش عطا مى‌كند.

«وَ كَذَلِكَ المَرء المُسلِمُ البَرىءُ مِنَ الخِيانَةِ يَنتَظِرُ مِنَ اللّهِ احْدَى الحُسْنَيَيْنِ‌، اِمّا داعِىَ اللّهِ فَما عنداللّهِ خيرٌ لَه و إِمّا رِزقَ اللّهِ‌، فَإذَا هو ذو أهلٍ و مالٍ و مَعَه دينُهُ و حَسَبُهُ‌» (و مانندِ اين مسلمانِ مسابقه دهنده است، مسلمانى كه دست از خيانت شسته و از خداوند انتظار يكى از دو نيكى را مى‌كشد: يا دعوت حق را براى مرگ لبّيك مى‌گويد پس آنچه در نزد خدا براى او است [از بهشت و بركات و نعمت‌هاى جاودانى،] برايش از هر چيزى بهتر است. [و يا زندگى او ادامه پيدا مى‌كند و] روزى پروردگار را انتظار مى‌كشد. در اين هنگام او صاحب همسر و مال و ثروت مى‌شود و با اين حال دين و شخصيّت خود را حفظ مى‌كند).

امام على عليه السلام از حسد و كينه و دشمنى نهى مى‌فرمايد و امر مى‌كند به صبر و انتظارِ

[١]. اصول كافى، ج ٢، باب الحسد، روايت ٧.

[٢]. آل عمران (٣)، ٧٤.

[٣]. هود (١١)، ٣.