شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٨٤ - درس عبرت

خانه او را فشار مى‌دهد، گربه در اين حال پيش خود توبه كار مى‌شود و پيش خود مى‌گويد غلط كردم، من ديگر از اين خانه گوشت نمى‌برم، حالا آيا واقعاً اين توبه است‌؟ قطعاً خير. اين گربه هنوز از حالت و طبيعت گربگى و سرقت خود پشيمان نشده است، بلكه مى‌گويد از اين خانه گوشت خوردن به صَرفه نيست، آرى وقتى مرگ آمد، از ترس و ناچارى، همه توبه كار هستند. ولى چه سود؟

قرآن مى‌فرمايد: (إِنَّمَا اَلتَّوْبَةُ عَلَى اَللّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ اَلسُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولئِكَ يَتُوبُ اَللّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَيْسَتِ اَلتَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ اَلسَّيِّئاتِ حَتّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ اَلْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ اَلْآنَ‌)؛[١]همانا توبه به [درگاه] خدا پذيرفتنى است براى كسانى كه از روى نادانى اعمال بد انجام مى‌دهند، سپس به زودى توبه مى‌كنند [قبل از رسيدن به مرگ] پس خداوند توبۀ آنان را مى‌پذيرد و توبه پذيرفته نيست براى كسانى كه اعمال بد انجام مى‌دهند تا وقتى كه مرگ يكى از آنها فرا رسيد مى‌گويد من الان توبه كردم.

درس عبرت

حضرت سپس مى‌فرمايند:

«بحقٍ اَقولُ لَكُم لَقِد جاهَرَتْكم العِبَرُ» (به حقيقت به شما مى‌گويم به تحقيق عبرت‌ها براى شما آشكار گرديده است).

مى‌فرمايد مطالبم را بر اساس حق و حقيقت براى شما مى‌گويم و هر روز وشب عبرت‌ها و پيش آمدهايى كه مايه عبرت آموزى است آشكارا براى شما پيش مى‌آيد و باز هم به خود نمى‌آييد. در جاى ديگر حضرت در ضمن كلمات قصار مى‌فرمايند:

«ما اَكثَرَ العِبَرَ و اقَلَّ الاعتبارَ»[٢](چقدر عبرت‌ها و امور عبرت‌آموز زياد است، اما عبرت

[١]. نساء (٤)، ١٧ و ١٨.

[٢]. نهج البلاغه، فيض الاسلام، كلمات قصار، ٢٨٩؛ صبحى صالح، ٢٩٧.