شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٤٠ - فخر رازى و گناه پيروان

همانطور كه مذهب ابوحنيفه و شافعى و مالك و مذاهب جعلى و انحرافى ديگر، مثل ماركس و لنين بعد از سالها هنوز طرفدارانى دارند و متأسفانه بيش از نصف دنيا طرفداران افكار غلط آنها هستند. براى اين است كه حضرت امير عليه السلام مى‌فرمايد شخص گمراه و گمراه كنندۀ «حمّال خطايا غيره» (بسيار حمل كنندۀ خطاهاى ديگرى است) چون سبب اضلال ديگران شده است گناهش بسيار سنگين است.

خداوند در قرآن در اين باره مى‌فرمايد: (لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ اَلْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ اَلَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ‌)؛[١]آنها (كافران) بايد روز قيامت بار گناهان خود را به طور كامل بر دوش كشند، و نيز بخشى از بار گناهان كسانى را كه ندانسته آن‌ها را گمراه مى‌كنند، آگاه باشيد چه بار بدى را به دوش مى‌كشند. اين آيه در مورد مستكبرانِ منكر وحى است كه آن را افسانه‌هاى دروغين مى‌پندارند و در اثر اين انديشۀ غلط علاوه بر خود عدّه‌اى را گمراه و پيرو خود مى‌سازند كه بايد بار گناه آنان را به دوش كشند و شريك در گناه پيروانشان هستند. فخر رازى مى‌گويد: «لامِ «لِيحملوا» لامِ عاقبت است يعنى كافرانِ مستكبر، آيات خدا را افسانه شمردند تا آنكه در نتيجه انكار روز قيامت و آيات الهى، بار سنگين گناه خود را با بار گناه ديگران به دوش بكشند»[٢]. و كلمۀ كاملة معنايش اين است كه خداوند تعالى از عقاب منكران وحى (رؤساى گمراه كننده) چيزى كم نمى‌كند و عقابشان به طور كامل به آنها مى‌رسد و بخشى از عذاب پيروانشان را هم بايد متحمّل شوند.

فخر رازى و گناه پيروان

همچنين فخر رازى به پيروى از واحدى نيشابورى، مى‌گويد: «مِنْ‌» در جملۀ «من اوزار الّذين» براى جنس است نه براى تبعيض يعنى «لِيَحمِلوا مِنْ جنس اوزار الذين يضلّونهم» (تا حمل كنند، گناهانى را از جنس گناهان كسانى كه آنها را گمراه مى‌كنند) مى‌گويد:

[١]. نحل (١٦)، ٢٥.

[٢]. تفسير فخر رازى، ج ٢٠، ص ١٨.