شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢١٥ - قرآن و سنّت

مى‌خواهد به راه صحيح پى ببرد و از صراط مستقيم منحرف نشود، بايد تمسّك به قرآن و سنّت كند و با مطالعۀ دقيق و شناخت درستِ قرآن و نبوّتِ نبى مكرّم اسلام صلى الله عليه و آله و سلم و در ادامۀ آن با پيروى از عترت طاهرين آن حضرت و در رأس آنها اميرالمؤمنين عليه السلام، پى به راه مستقيم ببرد. در حقيقت شاهدِ واقعى راه وسط، قرآن و سنت خواهد بود. بر اساس اين احتمال كلمۀ «يَشهَدُ» در تقدير گرفته مى‌شود و «عليها» متعلق به آن است.

بر اساس هر دو احتمال چه بگوييم قرآن و نبوّت با راه وسط تطبيق مى‌كند و با راه ديگرى مناسبت ندارد و چه بگوييم قرآن و نبوت و آثار آن شاهد و گواه بر راه وسط هستند، در هر صورت تمام راههاى انحرافى اعم از شرقى و غربى و يا سوسياليستى و اشتراكى و نيز راههاى افراطى كه گروهك‌ها در طول تاريخ داشته‌اند، همگى از ديدگاه اميرالمؤمنين عليه السلام باطل مى‌باشد و قرآن مجيد دربارۀ آنها مى‌فرمايد: (وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا اَلسُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذلِكُمْ وَصّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌)؛[١]و اين راه مستقيم من است، از آن پيروى كنيد و از راههاى پراكنده (و انحرافى) پيروى نكنيد كه شما را از راه حق دور مى‌سازد، اين چيزى است كه خداوند شما را به آن سفارش مى‌كند. باشد كه پرهيزكارى پيشه كنيد.

خداوند متعال بعد از ذكر بعضى احكام و دستورات اسلام در آيات قبل در اين آيۀ شريفه مى‌فرمايد: به يقين فقط اين راه مستقيم من است كه بايد از آن پيروى كنيد و به راههاى متفرّق نرويد و مجذوب شعارهاى توخالى و ادعاهاى كاذب احزاب و گروه‌هاى غير دينى نشويد كه شما را به بى‌راهه مى‌برند و از جادّۀ مستقيم منحرف مى‌سازند.

در بعضى نسخه‌هاى نهج البلاغه «عليها ما فى الكتاب» ضبط شده است، يعنى به

[١]. انعام (٦)، ١٥٣.