را به گروهى از بندگانِ برگزيدۀ خود به ميراث داديم امّا از ميان بندگان عده‌اى به خود ستم مى‌كنند و عده‌اى معتدل هستند و گروهى به اذن خداوند در نيكى‌ها از همه پيشى مى‌گيرند و اين همان فضيلت بزرگ است.

طبق يك قول: «فرقۀ ظالمه»، همان دستۀ غير ناجيه هستند كه نجات پيدا نمى‌كنند.

قتاده مى‌گويد «ظالمُ لِنفسه» اصحاب مشأمه (دست چپ) هستند و «مقتصد» اصحاب ميمنه (دست راست) و سابق به خيرات مقرّبونِ از مردم اند و ابن عبّاس مى‌گويد: ظالم به نفس، منافق است»[١]

[٢]. در سورۀ واقعه مى‌فرمايد: (وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً * فَأَصْحابُ اَلْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ اَلْمَيْمَنَةِ * وَ أَصْحابُ اَلْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ اَلْمَشْئَمَةِ * وَ اَلسّابِقُونَ اَلسّابِقُونَ * أُولئِكَ اَلْمُقَرَّبُونَ‌)؛٢هنگامى كه واقعۀ عظيم قيامت واقع مى‌شود، شما مردم سه دسته مى‌باشيد، يك دسته اصحاب دست راست يعنى سعادتمندان هستند آن هم چه سعادتمندانى! و يگ گروه شقاوتمندان هستند و سوّمين گروه پيشگامانند كه آنها مقرّبانند كه در باغهاى پر نعمت بهشت جاى دارند.

مرحوم ميرزا حبيب‌اللّه خويى از ابن عباس نقل مى‌كند به رسول‌اللّه صلى الله عليه و آله و سلم گفتم:

(اَلسّابِقُونَ اَلسّابِقُونَ * أُولئِكَ اَلْمُقَرَّبُونَ * فِي جَنّاتِ اَلنَّعِيمِ‌) كيانند؟ حضرت فرمود:

حضرت على عليه السلام و شيعيانش سبقت گيرندگان به بهشت هستند و بواسطۀ كرامتِ خداوند مقرّب به خدا هستند و بعضى از اهل تفسير مى‌گويند: اصحاب ميمنه كسانى هستند كه نامۀ اعمالشان را به دست راستشان مى‌دهند و اين رمز و نشانه‌اى است براى مؤمنان نيكوكار و اهل نجات و يا اينكه ميمنه از مادۀ يُمن به معنى سعادت و خوشبختى است در مقابل اصحاب مشئمه كه اصحاب شقاوت و بدبختى هستند و مقرّبون سابقون پيشگامان ايمان و اعمال خير و صفات و اخلاق انسانى هستند و در روايات اسلامى گاهى «سابقون» به چهار نفر «هابيل، مؤمن آل فرعون، حبيب نجار و

[١]. مجمع البيان، ج ٨، ص ٤٠٩.

[٢]. واقعه (٥٦)، ١١-٧.