شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩١ - درس بيست و چهارم

بسم الله الرحمن الرحيم

درس بيست و چهارم:

«وَ الّذى بَعَثَه بالحقِّ لَتُبَلْبَلُنّ بلبلةً‌، و لَتُغَرْبَلَنَّ غَرْبَلةً و لتُساطُنَّ سَوْطَ القِدْرِ، حَتّى يَعُودَ اسفَلُكُم اَعلاكُم و اَعلاكُم اَسفَلُكُم» (قسم به خداوندى كه پيامبر را به حق مبعوث كرد هر آينه، در هم آميخته مى‌شويد و بعد از آن در غربالِ امتحان غربال خواهيد شد، و زير و رو خواهيد شد مانند زير و رو شدن ديگ غذا، تا اينكه بازگشت كند پائين‌ترين شما به بالاترين شما و عالى‌ترين شما به پايين‌ترين شما).

حضرت مى‌فرمايند: شما به امتحان مهمى در مى‌آييد و خوب و بد شما به هم آميخته مى‌شود، تا آنكه كسانى كه به ناحق پايين دست قرار گرفتند و حقشان ضايع شد به مقام واقعى و عالى برسند و آنان كه بى جهت بلند شدند و به مقامات عاليه دست يافتند پايين بيايند. تا امتحان پيش نيايد معلوم نمى‌شود چه كسى راست مى‌گويد.

چون تا شرايط عادى است همه شعار مى‌دهند و دفاع از حق مى‌كنند اما امتحان كه لازمه‌اش، سختى و گرفتارى و كمبود و كشته شدن و شكنجه و تبعيد است، وقتى پيش آمد دين‌داران واقعى كم هستند. به فرمايش امام حسين عليه السلام: «النّاس عبيد الدّنيا و الدّين لَعِقٌ على اَلْسِنَتِهِم يَحُوطونه مادّرت مَعايِشُهُم فاذا مُحِصّوا بالْبلاء قلّ الديّانون»[١](مردم بندگان دنيا هستند و دين سر زبان هايشان است تا وقتى براى آنها وسيلۀ تأمين زندگى و معيشت است، آن را به زبان در دهان مى‌گردانند، پس وقتى امتحان شدند و به بلا آزموده گرديدند دين داران كم خواهند بود.

از آيات شريفۀ قرآن استفاده مى‌شود هدف از خلقتِ انسان، امتحان و ابتلاست و

[١]. تحف العقول، ج ١، كلمات امام حسين عليه السلام، ص ٢٤٥، چاپ جديد.