شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨١ - ده رذيلت علت لغزش اهل بصره

عايشه قرار گرفتيد. «صائل» از صولت به معنى حمله كنندۀ با قدرت و شدت است.

حضرت در اين چند جمله مى‌فرمايد: شما ملّتى هستيد كه هر كس به شما طمع مى‌كند و ذخاير شما را مى‌بلعد «و اُكلَه» يعنى يك خوراك تشكيل شده از چند لقمه هستيد كه يك مرتبه شما را مى‌بلعند.

و طعمۀ هر درنده‌اى واقع مى‌شويد.

ده رذيلت علت لغزش اهل بصره

مرحوم ابن ميثم بحرانى مى‌نويسد: در اين دو خطبه حضرت على عليه السلام ده چيز را ذكر مى‌كند كه سبب لغزش و انحراف اهل بصره شد:

[١]. فاسد بودند لذا سه مرتبه خداوند به وسيلۀ عذاب زمين آنها را در خود فرو برد.

٢. سپاه زن بودند و از عايشه پيروى كردند.

٣. پيروان بهيمه يعنى شتر عايشه بودند.

٤. اخلاقشان پست و فرومايه بود.

٥. پيمان شكن بودند.

٦. نفاق در دين داشتند.

٧. آب محيط زندگى آنها شور بود و باعث سوء مزاج، بلادت و فساد طحال مى‌شد.

٨. خاك بصره به جهت فراوانى آب، متعفن و بد بود.

٩. دورترين بلاد از آسمان بود.

١٠. كسى كه بين آنها بود به گناه و انحراف كشيده مى‌شد١.

[١]. شرح نهج البلاغه، ابن ميثم بحرانى، ج ١، صص ٢٩١ و ٢٩٠.