شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣١ - دام و ابزار شيطان

كبوترهاى مردم را مى‌آورد. بنى‌آدم هم هر كدام از شيطان پيروى كنند، شيطان مردم ديگر را بواسطۀ اينها جذب مى‌كند و در راه خود قرار مى‌دهد.

اگر ما بطور تنهايى در بيابان زندگى مى‌كرديم، ممكن بود فقط خودمان از شيطان پيروى كنيم، ولى الان كه در شهر و جامعه و در بين جمعيت زندگىِ جمعى داريم، اگر هر كدام از ما مطيع شيطان شديم به اندازۀ خودمان شيطان و مريد درست مى‌كنيم، مخصوصاً اگر در جامعه موقعيتى داشته باشيم و لغزشى پيدا كنيم بسيارى از افراد ديگر را پيرو شيطان مى‌كنيم و اين از مفاسد بزرگ اطاعت از شيطان است كه انسان براى او لشكر درست كند و دامى بشود در اختيار شيطان.

و اگر «اشراك» جمع «شريك» باشد بدين معنى است كه شيطان از بين انسان‌ها براى ضلالت و گمراهىِ ديگران، براى خودش شريك پيدا مى‌كند، يك نفر را كه فريب داد كم كم سرايت مى‌كند و بقيه هم فاسد مى‌شوند و شريك و رفيقِ شيطان مى‌گردند.

«فَباضَ و فَرَّخ فى صدورِهم و دَبَّ و دَرَجَ فى حُجُورِهِم» (پس شيطان در سينه‌هاى آنها تخم و جوجه گذاشت و به جنبش و حركت در آمد و به تدريج در قلب‌هاى آنها وارد شد)

«دَبَّ‌» به معنى جنبيدن است. بچه وقتى تازه به حركت مى‌افتد و بصورت چهار دست و پا راه مى‌رود، مى‌گويند «دَبَّ‌» و «دابَّة به» معنى حيوان جنبنده است. و «دَرَج» فعل ماضى است يعنى به تدريج و آهسته آهسته حركت كرد. حضرت مى‌فرمايد:

نفوذ شيطان در افراد و وسوسه و اغواى او طورى است كه با نزديكى به آنها و ارتباط تنگاتنگ، گويا مانند پرنده‌اى قلب‌هاى آنها را آشيانۀ خود قرار مى‌دهد و در آن تخم گذارى مى‌كند و روى آن مدّت‌ها مى‌خوابد تا تبديل به جوجه شود و اين نهايت سلطنت و تسخير شيطان را مى‌رساند. اينهايى كه از شيطان پيروى كردند و دامِ او شدند شيطان در دل و قلب آنها راه پيدا مى‌كند و به عنوان يك خانۀ امن تخم مى‌گذارد