معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٦٦ - عجب و خود بزرگ بينى و مذمت آن
و همچنان كه عجب گاه است به صفتى است كه صاحب آن،آن را كمال مىداند و فى الحقيقه هيچ كمالى نيست،همچنين عجب گاه است به عملى است كه هيچ فايدهاى بر آن مترتب نمىشود و آن بيچاره خطا كرده است و آن را خوب مىداند.
و مخفى نماند كه اين صفت خبيثه بدترين صفات مهلكه و ارذل ملكات ذميمه است.
حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-فرمودند كه:«سه چيز است كه از جملۀ مهلكات است:بخل،كه اطاعت آن را كنى.و هوا و هوسى كه پيروى آن را نمائى.و عجب نمودن آدمى به نفس خود». [١]
و فرمودند كه:«هر وقت ببينى كه مردم بخل خود را اطاعت مىكنند،و پيروى هواهاى خود را مىنمايند،و هر صاحب رأيى به رأى خود عجب مىنمايد و آن را صواب مىشمارد بر تو باد كه خود را محافظت كنى و با مردم ننشينى». [٢]
و نيز در روايتى از آن سرور وارد شده است كه فرمود:«اگر هيچ گناهى نكنيد من از بدتر از گناه از شما مىترسم و آن عجب است،عجب». [٣]
مروى است كه:«روزى موسى-عليه السّلام-نشسته بود كه شيطان وارد شد و با او «برنسى» [٤]رنگارنگ بود چون نزديك موسى-عليه السّلام-رسيد برنس را كند و ايستاد، سلام كرد.موسى-عليه السّلام-گفت:تو كيستى؟گفت:منم ابليس آمدم سلام بر تو كنم،چون مرتبه تو را نزد خدا مىدانستم.موسى گفت اين برنس چيست؟گفت:اين را به جهت آن دارم كه دلهاى فرزندان آدم را به وسيله آن به سوى خود كشم.موسى -عليه السّلام-گفت كه:كدام گناه است كه چون آدمى مرتكب آن شد تو بر آن غالب مىگردى؟گفت:هر وقت عجب به خود نموده و طاعتى كه كرد به نظر او بزرگ آمد و گناهش در نزد او حقير نمود». [٥]
خداوند عالم به داود-عليه السّلام-وحى نمود كه:«مژده ده گناهكاران را.و بترسان صديقان را.عرض كرد كه چگونه عاصيان را مژده دهم و مطيعان را بترسانم؟فرمود:
عاصيان را مژده ده كه:من توبه را قبول مىكنم.و گناه را عفو مىكنم و صديقان را بترسان كه به اعمال خود عجب نكنند كه هيچ بندهاى نيست كه من با او محاسبه كنم مگر اينكه هلاك مىشود». [٦]
[١] بحار الأنوار،ج ٧٢،ص ٣١٤،ح ١٣.
[٢] محجة البيضاء،ج ٦،ص ٢٧٢.و احياء العلوم،ج ٣،ص ٣١٨.
[٣] احياء العلوم،ج ٣،ص ٣١٨.و محجة البيضاء،ج ٦،ص ٢٧٣.
[٤] كلاه دراز.
[٥] كافى،ج ٢،ص ٣١٤.و بحار الأنوار،ج ٧٢،ص ٣١٢،ح ٨.
[٦] كافى،ج ٢،ص ٣١٤.