حضرت امام جعفر صادق-عليه السّلام-فرمود كه:«چون داخل خانه سوّم حمّام مى‌شوى كه خزانه به آن باشد مكرّر تا وقت بيرون آمدن بگو:«نعوذ باللّه من النّار و نسئله الجنّة». [١]

خلاصه كلام اينكه:عاقل بايد لحظه‌اى از فكر آخرت غافل نگردد،زيرا عاقبت، سر و كار او به آنجاست.پس بايد به هر چه نظر مى‌افكند از آب يا آتش يا غير اين‌ها پند از وى بگيرد و عبرتى بردارد.و نظر هر كسى در هر چيزى به حسب همّت اوست.

نمى‌بينى كه هرگاه خانه‌اى معمور و مفروش و در آنجا جامه‌هاى نيكو باشد،بنّا چون داخل آن خانه شد نگاه به سقف و ديوار و كيفيّت بنّايى آن مى‌كند.و نجّار به در و پنجره و چگونه ساختن آن مى‌افكند.و بزّاز تأمّل در جامه‌ها و قيمت آنها مى‌كند.

پس سالك راه آخرت بايد به هيچ چيز نظر نكند مگر اينكه به فكر آخرت افتد.پس چون ظلمتى را بيند متذكّر ظلمت لحد شود.و چون آتشى بيند به فكر آتش جهنّم افتد.

و چون مارى به نظر او آيد انديشه افعى‌هاى دوزخ را كند.و چون صداهاى هولناك بشنود متذكّر نفخۀ صور شود.و چون صورت مهيبى به نظر او در آيد نكير و منكر و زبانه جهنّم را ياد آورد.و چون قومى را مشغول محاسبه ببيند به فكر محاسبۀ روز جزا افتد.و هر چيز مطلوبى را ببيند ياد بهشت كند،و همچنين.

مقصد دوّم:بعضى از اسرار و آداب باطنيّه نماز

بدان كه:نماز،تركيبى است الهى و معجونى است آسمانى كه مركّب است از اجزاى بسيار،كه بعضى از آنها به منزلۀ روح،و بعضى به مثابۀ اعضاى رئيسۀ بدن،و بعضى به منزلۀ ساير اعضا است.

و توضيح اين مطلب آن است كه:مثلا انسان كه حقيقت آن مركّب است از:اجزاى معيّنه.انسان موجود كامل نيست مگر به معنى باطنى،كه روح او است.و اعضاى محسوسه كه در اندرون او و بعضى ديگر در ظاهرند.و اين اعضا مختلف‌اند:

بعضى از آنها چيزى است كه:به نبودن آنها انسان نيز معدوم است و به زوال آنها زندگى نيز زايل مى‌گردد،مثل دل و جگر و سر و امثال آنها.

و بعضى ديگر از اين قبيل است كه:آدمى به نبودن آنها نمى‌ميرد و ليكن ظاهر ناقص مى‌گردد.و تماميّت انسانيّت از او زايل مى‌شود،مثل دست و پا و چشم و زبان و نحو اين‌ها.

[١] بحار الأنوار،ج ٧٦،ص ٧٠،ح ٣.