از حضرت امام موسى-عليه السّلام-مروى است كه:«عيال آدمى،اسيران اويند، پس هر كسى كه خداوند به او نعمتى داده بايد كه اسيران خود را وسعت بدهد.پس اگر نكند تشويش آن است كه خدا اين نعمت را از او بگيرد». [١]

حضرت امام رضا-عليه السّلام-فرمود كه:«بايد مرد بر عيالش وسعت بدهد تا آرزوى مرگ او را نكنند». [٢]

و مخفى نماند كه:طالب ثواب در اخراجات عيال را سزاوار آن است كه:نيّت خود را خالص كند.و از سعيى كه مى‌كند و زحمتى كه در تحصيل معاش ايشان مى‌كشد رضاى خدا را خواهد.و از تحصيل حرام و اموال شبهه‌ناك اجتناب كند.و از براى عيال،بجز حلال نياورد.و در اخراجات،ميانه روى كند.نه بر عيال تنگ بگيرد تا ايشان ضايع گردند،و نه اسراف كند تا خود و ايشان را ضايع كند و به هلاكت برسد.و سزاوار آن است كه:طعامى كه پاكيزه باشد مخصوص خود يا بعضى از عيال نكند،بلكه همه يكسان باشند.مگر اينكه خود يا بعضى از آنها به طعام خاصى مضطر باشند،به جهت مرضى،يا ضعفى،يا غير اين‌ها.و چيزى را كه نمى‌خواهد براى عيال بگيرد وصف آن را در پيش عيال نكند.و چون سفره افكنند همه عيال خود را بر آن بنشاند،مروى است كه:«خدا و ملائكه،صلوات مى‌فرستند بر اهل خانه‌اى كه به جمعيت چيزى بخورند». [٣]

صدقات مستحبه

و اما عطاهاى مستحبّه آن نيز چند نوع است:

اول:صدقات مستحبه است و ثواب آن بسيار،و فوايد آن بى‌شمار است.

از جناب مستطاب نبوى-صلّى اللّه عليه و آله-منقول است كه:«به درستى كه خدائى كه جز او خدائى نيست،دفع مى‌كند به صدقه،مرض و مصيبت و سوختن و غرق شدن و خانه بر سر فرود آمدن و ديوانگى را.و-آن يگانه آفاق به همين سياق- هفتاد نوع از شرّ را شمردند كه خداى-تعالى-به بركت صدقه،آنها را دفع مى‌كند». [٤]

و از آن حضرت مروى است كه:«هر كسى در روز قيامت در سايه صدقه خود خواهد بود تا مردم از حساب فارغ شوند». [٥]

[١] وسائل الشيعه،ج ١٥،ص ٢٤٩،ح ٧.

[٢] من لا يحضره الفقيه،ج ٢،ص ٦٨،ح ١٧٤٢.

[٣] جامع السعادات،ج ٢،ص ١٤٤.

[٤] من لا يحضره الفقيه،ج ٢،ص ٦٧،ح ١٧٣٤.

[٥] كنز العمال،ج ٦،ص ٣٦٢،خ ١٦٠٦٨.