معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٤٦ - نقش قوّه خياليّه و واهمه و عاقله
مىدرند». [١]
«روزى در مجلس حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-شخصى به يكى از صحابه دشنام داد،و او ساكت بود،بعد از آن،او نيز شروع كرد به تلافى آن.حضرت برخاستند و فرمودند كه:فرشته از جانب تو جواب مىداد و چون خود به سخن آمدى فرشته رفت و شيطان آمد،و در مجلسى كه شيطان در آن است من نمىنشينم». [٢]
پس بر مرد ديندار لازم است كه هر گاه از كسى نسبت به او ظلمى صادر شود در گفتار يا كردار،اگر از شريعت مقدسه جزائى و انتقامى به جهت آن مقرر است به آن اكتفا كند و از آن تعدى نكند،اگر چه بهتر آن است كه از آن نيز چشم بپوشد و از آن شخص عفو كند.و اگر در شرع،جزاء معيّنى به جهت آن نرسيده است پا از دايره شرع بيرون ننهد.و اگر سخنى بگويد،سخنى باشد كه حرام نباشد،مثل اينكه:در مقابل كسى كه او را مذمت كند يا دشنام دهد و مانند آن از چيزهائى كه در شرع مكافاتى ندارد همين قدر گويد كه:اى بىحيا،و اى بد خلق،و اى بىآبرو،و اى بىشرم-اگر اين صفات را داشته باشد-.يا بگويد خدا جزاى تو را بدهد،يا خدا از تو انتقام كشد،يا تو كيستى كه من جواب تو را گويم،يا اى جاهل،و اى احمق.و اين دروغ نيست،زيرا كه هيچ كس از جهل و حمق خالى نيست.
همچنان كه مروى است كه:«مردم همه در شناختن ذات خدا احمقاند». [٣]
و بهتر اين است كه زبان به اينها نيز نگشايد و حواله آن را به رب الارباب نمايد، زيرا كه بعد از شروع در جواب،خود را نگاهداشتن مشكل است.و اكثر مردم در وقت غضب از ضبط خود عاجزند.
بلى اگر مقامى باشد كه اگر مطلقا متعرض نشود به بىغيرتى و بىحميّتى منجر شود، با حلم و حوصله و موافقت شريعت مقدسه،مكافات نمايد.و چون في الجمله مكافات نمود زود راضى شود.
از حضرت پيغمبر-صلّى اللّه عليه و آله-مروى است كه:«بنى آدم طبقات مختلفاند:بعضى دير به غضب مىآيند و زود غضب ايشان بر مىگردد.و بعضى زود به غضب مىآيند و زود بر مىگردند.و طايفهاى زود به غضب مىآيند و دير راضى مىشوند.و جماعتى دير به غضب مىآيند و دير خشنود مىشوند و بهترين اين طوايف كسانى هستند كه دير غضبناك مىشوند.و زود خشنود مىگردند.و بدترين ايشان،
[١] كنز العمال،ج ٣،ص ٦٠٠،خ ٨١٠٢.
[٢] محجة البيضاء،ج ٥،ص ٣١٥.و إحياء العلوم،ج ٣،ص ١٥٦.
[٣] محجة البيضاء،ج ٥،ص ٣١٦.و احياء العلوم،ج ٣،ص ١٥٦.