و ساعتى تأمل كن در سر و عجايب خلقت آن و ببين كه آن را از استخوان‌هاى مختلف الشكل مركب نموده-مانند كره-كه باطن آن را مجمع حواس كرده و كاسه سر را از شش استخوان آفريده،دو استخوان از آنها بجاى سقف و چهارتاى ديگر به منزله ديوار است.و همه آنها را به يكديگر وصل كرد و در محل وصل آنها كه «شئون»نامند درزهاى بسيار قرار داد تا بخاراتى كه در دماغ بهم مى‌رسد از آنها بيرون رود و در باطن سر مكث نكند تا موجب حصول امراض گردد.

و چهار استخوان ديوار را چون صدمات بيشتر بر آنها وارد مى‌شود صلب‌تر از استخوان‌هاى سقف آفريده.و از اين چهار تا يكى را كه در پشت سر واقع است محكمتر و از ديگران كرد،زيرا كه چون از پيش نظر غايب است ديده را محافظت آن ممكن نيست پس بايد استحكام آن بيشتر باشد تا از آفات محفوظ باشد.

و در آنجا دماغ را خلق كرد چرب و نرم،تا رگهائى كه از آن مى‌رويد نرم باشد و نشكند و صور محسوسات در آنجا نقش شود،و مزاج آن را تر و سرد گردانيد تا به سبب حرارتى كه از حركات فكريه حاصل مى‌شود نسوزد.و دو پرده بر روى آن كشيد:يكى نرم و نازك،كه ملاصق دماغ است.و ديگرى صلب و غليظ كه به كاسه سر متصل است و در آن سوراخهاى بسيار است كه فضلات دماغيه از آنها بيرون مى‌ريزد.و از براى آن شعبه‌هاى بسيار باريك است از درزهاى كاسه سر بالا رفته و به آنها پرده و كاسه به يكديگر ملصق شده‌اند.

و اصل دماغ را منقسم به دو قسم نمود:يكى نرم‌تر از ديگرى.و در ميان آنها پردۀ نازكى آفريد كه نرم از صلب متأذّى نگردد.و در تحت دماغ ما بين پردۀ غليظ و استخوان،صفحه فرش گردانيد مشبّك،كه متكوّن است از شرائينى كه از دل و جگر به سمت دماغ صعود كرده‌اند و در آن صفحه خون و روحى كه به جهت غذاهاى دماغ از دل و جگر بالا مى‌آيند نضج مى‌يابد و برودتى هم مى‌رساند و مناسب مزاج دماغ مى‌گردد و به تدريج غذاى آن مى‌شود.و اگر چنين نبودى خون جگر و روح دل به جهت كثرت حرارتى كه دارند صلاحيّت غذاى دماغ را نداشتندى و چون منشأ حس و حركت و مبدأ آن دماغ است و ساير اعضاء را به خودى خود حسى نيست پس خداى تعالى از ماده دماغ رگهاى بسيار آفريد و از آن رويانيد و به ساير اعضاء متصل كرد تا به واسطۀ آنها اثر حس و حركت از دماغ به ساير اعضاء برسد.و اگر همۀ اين رگها از اصل دماغ جدا گشتى سر سنگين شدى بلكه از اندازه بزرگتر شدى از اين جهت از مادۀ دماغ