مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٢٩ - چرا اصول دیالکتیک را « منطق » می نامند؟

٦. اصول دیالکتیک

چرا اصول دیالکتیک را « منطق » می نامند؟

اینها یک سلسله اصول را به نام «منطق» مینامند (که این کار هم از هگل شروع شده است) مثل اصل حرکت، اصل تضاد، اصل تأثیر متقابل اشیاء در یکدیگر، اصل جهش. این سؤال پیش میآید که چرا اینها را «منطق» مینامند و حال آنکه اینها فلسفه است نه منطق، مثلًا بحث حرکت فلسفه است و ربطی به منطق ندارد. جوابش این است که اینها را از آن جهت «منطق» میگویند که در نهایت امر منتهی میشود به طرز تفکر و اینکه انسان چنین باید فکر کند. منطق، معیار و ابزار درست فکر کردن است. میخواهند بگویند اگر کسی چنین طرز تفکری داشته باشد، طرز تفکر او صحیح خواهد بود، و اگر چنین طرز تفکری نداشته باشد، از اول متد فکر و طرز دیدش درباره اشیاء غلط خواهد بود.

پس منطق در واقع مثل عینک دیدی است که انسان به چشم میزند، و باید یک عینکی به چشم بزند که اشیاء را درست ببیند. اسم چنین عینکی را «منطق» گذاشتهاند. [اکنون ببینیم که ریشه و تاریخچه کلمه «دیالکتیک» چیست].