مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨ - توحید و تکامل

را قبل از اینکه مرغ روی آن بنشیند مورد مطالعه قرار داده بود اظهار میداشت که حتی شکل جوجه را نیز در آن دیده است. این کارها مبدأ پیدایش تئوری خارق العاده «تشکیل قبلی» موجودات زنده میباشد. آنگاه از این تجارب چنین نتیجه گرفتند که چون تخم قبل از عمل لقاح شامل موجودی کامل و آماده برای رشد و نمو است پس این موجود یا این جنین باید خود شامل تخمهایی باشد که در هر یک از آن تخمها نیز موجود کاملی وجود داشته باشد و موجودات مزبور نیز از نو تخمهایی شامل موجودات دیگر داشته باشند و قس علیهذا. «اسوا مردام» از این استدلال نتیجه گرفت که در جسم «حوّا» تخمهای مربوط به انسانهای آینده طبقه به طبقه وجود داشته است. اما در این هنگام صدای مخالفی بلند شد و این صدا از لیوونهوک بود که در سال ١٦٧٩ موفق به اکتشاف اسپرماتوزئید یا تخم نر گردید. وی فریاد کشید: ابدا چیزی که شامل موجود قبلی و ساخته و پرداخته است تخم نیست بلکه اسپرماتوزوئید است. فرانسوا دوپلانتاد منشی آکادمی علوم مون پلیه اظهار داشت که این موضوع صحت دارد و دلیلش این است که من در زیر میکروسکوپ اسپرماتوزوییدی را امتحان کرده دیدهام که چگونه آدمی کوچک و کامل از داخل آن بیرون میآید.» [١]

بعد پییر روسو اینطور به سخنان خود ادامه میدهد:

«آیا این مطالب را باور کردند؟! بلی حیات شناسان به این شوخیهای بیمعنا و شجاعانه ایمان آوردند و بحث بسیار شدیدی شروع شد که آیا اساس بشریت در داخل تخم حوّا وجود داشته است یا در داخل اسپرماتوزوئید آدم؟!»

بعد پییر روسو مخالفت یکی دو نفر از دانشمندان را با تئوری «تشکیل قبلی» ذکر میکند و سپس میگوید:

«با این حال تئوری تشکیل قبلی که به وسیله مردان بزرگی از قبیل هالر و شارلبونه ستوده شده بود تقریبا غالب دانشمندان بزرگ را هواخواه خود کرد و حتی کوویه (دانشمند بزرگ زیست شناس نیمه دوم قرن هجدهم و نیمه اول قرن نوزدهم) نیز بعدها خود را از پیروان آن دانست.» [٢]