مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥ - قرآن و مسأله ای از حیات

ما شما را آفریدیم (خلقت شما را تمام کردیم)، بعد به شما صورت (روح انسانی) دادیم، بعد به فرشتگان گفتیم که به آدم سجده کنید.

بدیهی است که در این آیه، خلقت و روح دمیدن و خضوع فرشتگان را به همه آدمها تعمیم داده است.

در سوره الم سجده میفرماید:

الّذی احسن کلّ شئ خلقه و بدأ خلق الانسان من طین، ثمّ جعل نسله من سلالة من ماء مهین، ثمّ سوّاه و نفخ فیه من روحه و جعل لکم السّمع و الابصار و الافئدة قلیلا ما تشکرون [١].

خدایی که هر چیزی را نیکو آفرید و خلقت انسان را از گل شروع کرد و بعد نسل او را از مایهای (چکیدهای) از آب پستی قرار داد، بعد او را (آن نسل را) تمام و کامل کرد و از روح خود در آن دمید و از برای شما گوش و چشمها و دلها قرار داد تا او را سپاسگزاری کنید.

همان طوری که مفسرین گفتهاند و سیاق قبل و بعد هم دلالت میکند، ضمیر «سوّاه» به «نسل» برمیگردد نه به «الانسان».

در اینجا لازم است که علت این امر را به دست آوریم که چرا معمولًا الهیون آنجا که میخواهند حیات و زندگی را به اراده خداوند مربوط کنند دنبال آغاز پیدایش حیات میروند و چرا قرآن کریم در طریقه توحیدی خود هیچگاه از این راه نرفته و حیات و تطورات حیات را مطلقا نتیجه مستقیم اراده خداوند میداند بدون آنکه فرقی بین آغاز حیات و ادامه حیات قائل باشد.

حقیقت این است که این اختلاف منطق قرآن با سایر منطقها از یک اختلاف اساسیتری سرچشمه میگیرد و آن اینکه معمولًا آن دسته از الهیون میخواهند به خدا از جنبه منفی معلومات خود پی ببرند نه از جنبه مثبت آنها؛ یعنی آنجا که در مجهولی درماندند پای خدا را به میان میکشند، همیشه خدا را در میان مجهولات خود