اکنون میآییم سراغ معدوم مطلق. میخواهیم ببینیم این معدوم مطلقی که شما میگویید ما از او خبر دادهایم آیا ما از [مفهوم] معدوم مطلق خبر دادهایم یا از [مصداق] معدوم مطلق؟ اشکال این بود که شما میگویید از معدوم مطلق خبر داده نمیشود و حال آنکه همین خودش خبری است از معدوم مطلق، زیرا بالاخره این معدوم مطلق در ذهن شما که آمده است، پس این خودش خبری است از معدوم مطلق، پس چطور میگویید از معدوم مطلق خبر داده نمیشود؟ جواب میدهند که این قضیه ما که میگوییم: «المعدوم المطلق لا یخبر عنه» و موضوعش معدوم مطلق است این معدوم مطلق به حمل اولی است نه معدوم مطلق به حمل شایع؛ یعنی این معنی معدوم مطلق و مفهوم معدوم مطلق است نه مصداق معدوم مطلق. این خودش موجودی از موجودات است. این معدوم مطلقی که موضوع این قضیه واقع شده است، هم معدوم مطلق هست هم معدوم مطلق نیست؛ معدوم مطلق است به حمل اوّلی، معدوم مطلق نیست به حمل شایع.

بنابراین همان طور که در باب «جزئی جزئی است و جزئی کلی است» اگر میگوییم جزئی جزئی است یعنی جزئی جزئی است به حمل اوّلی و اگر میگوییم جزئی کلی است یعنی جزئی به حمل شایع مصداق کلی است، پس «جزئی مصداق کلی است» غیر از این است که جزئی خودش عین مفهوم جزئی است، پس جزئی

انسان است، هیچ وقت انسان غیر انسان نیست. ولی در عالم مصداق اینطور نیست که همیشه انسان انسان است. ممکن است یک انسان الآن انسان باشد، همینی که الآن انسان است فردا چیز دیگری بشود. اینی که امروز سفیدی است فردا همین تبدیل بشود به سیاهی. لذا آنهایی که اصل هو هویت را با اصل حرکت متضاد گرفتهاند و گفتهاند با اصل حرکت جور در نمیآید خیال کردهاند اصل هوهویت در مصداق جاری است و حال آنکه این اصل در معانی و مفاهیم و در حمل اولی جاری است. در عالم ذهن هیچ وقت تصور انسان تصور دیگر نخواهد شد، همیشه تصور انسان تصور انسان است، ولی انسان عینی ممکن است تبدیل به خاک بشود؛ همینی که امروز مصداق انسان است فردا بخواهد مصداق خاک باشد. آن، عالم مصادیق است و غیر از عالم معانی و مفاهیم است.