مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١١ - نکته

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٦١١

که موضوع به حمل شایع بر او صدق میکند. پس وقتی میگوییم: «کل معدوم مطلق لا یخبر عنه» مقصود این است که «کل ما هو بالحمل الشایع معدوم مطلق لا یخبر عنه». اگر کسی بگوید الآن شما خبر دادید از معدوم مطلق، پس چطور میگویید از معدوم مطلق خبر داده نمیشود؟ میگوییم الآن خبر دادیم از چیزی که آن چیز الآن معدوم مطلق هست ولی معدوم مطلق به حمل اولی است؛ یعنی این قضیه ما خبری است از معدوم مطلق اما معدوم مطلقی که الآن فقط مفهوم معدوم مطلق است نه مصداق معدوم مطلق، یعنی معدوم مطلق به حمل اوّلی است نه معدوم مطلق به حمل شایع.

به عبارت دیگر آن چیزی که محال است ما از او خبر بدهیم معدوم مطلق به حمل شایع است و آنچه که الآن از او خبر دادهایم معدوم مطلق به حمل اوّلی است نهمعدوم مطلق به حمل شایع [١].

پاسخ اشکال چهارم

در مورد مثال یا اشکال چهارم هم عین همین مطلب را میتوان گفت. وقتی میگویید: «الشیء إمّا ثابت فی الذهن أو لا ثابت فی الذهن» در اینجا قضیه شما یک قضیه منفصله حقیقیهای است از نوع قضایای به حمل شایع؛ یعنی میخواهید بگویید هر چیزی یا مصداق ثابت در ذهن است یا مصداق لا ثابت در ذهن. اگر بگویید [آیا] این لا ثابت در ذهن ما هم الآن مصداق لا ثابت در ذهن است؟ میگوییم نه، این لا ثابت در ذهن شما مفهوم لا ثابت در ذهن است نه مصداق لا ثابت در ذهن. پس الآن لا ثابت در ذهن شما، هم لاثابت در ذهن است هم ثابت در ذهن. لا ثابت در ذهن است چون مفهوم لا ثابت در ذهن است، یعنی لا ثابت در ذهن است به حمل اوّلی، یعنی تعریف لا ثابت در ذهن بر او صدق میکند، و ثابت در ذهن است چون مصداق ثابت در ذهن است.

نکته

حال این مسأله طرح میشود که اینکه شما میگویید وقتی گفته میشود:«المعدوم

استاد: سؤالتان درست است؛ جوابش را عرض میکنم.