مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١٦ - یادآوری

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٦١٦

٣. شبهه معدوم مطلق

یادآوری

بحث درباره شبهه معروف معدوم مطلق بود. گفتیم که در این شبهه معدوم مطلق مسألهای مطرح است که اگر چه به این نام خوانده نشده است ولی همین است و باید آن را به اصطلاح یک نوع تعارض و تناقض منطقی نامید و باید این قضیه را حل کرد که چگونه میگوییم: «المعدوم المطلق لا یخبر عنه» و حال آنکه خود همین خبری است درباره معدوم مطلق؟

این شبهه را گاهی تحت عنوان مجهول مطلق ذکر میکنند و گاهی تحت عنوان معدوم مطلق، که ریشه شبهه معدوم مطلق هم در مجهول مطلق است، یعنی ملاک اشکال همان مجهول مطلق است. وقتی ما میگوییم: «معدوم مطلق» مقصود آن چیزی است که نه در خارج و نه در ذهن وجود ندارد. وقتی بگوییم «مجهول مطلق» یعنی آنچه که در ذهن وجود ندارد، کاری به خارج نداریم. به هر حال ملاک اشکال، نبودن در ذهن است نه نبودن در خارج؛ یعنی بود و نبود در خارج تأثیری در اشکال ندارد. پس ملاک اشکال، المعدوم فی الذهن است خواه اینکه موجود در خارج باشد