مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٨ - ادله قائلین به اصالت ماهیت

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٧٨

وجود هم همین طور است. وجود هم اگر امر حقیقی باشد لازم میآید که مکرّر بشود و غیر متناهی، به این معنی که هر موجودی وجودهای غیر متناهی داشته باشد. اگر من میگویم «این کاغذ هست» به این معنی که هستی را از ماهیت انتزاع میکنم، این درست است. ولی اگر بگویم هستیاش هم خودش حقیقی است، پس یعنی موجود است. اصلا حقیقت داشتن یعنی موجود بودن. اگر خود وجود هم موجود باشد پس باید دارای وجودی باشد. نقل کلام در آن وجود وجود میکنیم.

پس وجود آنچنان چیزی است که از تحققش تکررش لازم میآید و این امر گذشته از اینکه تسلسل محال باشد یا نباشد انکار یک امر بدیهی است. حالا فرض کنید تسلسل محال نیست ولی آیا این شیء یک وجود دارد یا هزارها وجود دارد؟ یعنی آیا این شیء یک وجود دارد و وجودش وجود دیگری دارد و وجود وجودش وجود دیگری دارد و غیر متناهی وجودها در اینجا هست یا یک وجود بیشتر نیست؟ واضح است که یک وجود بیشتر نیست. حالا اگر کسی هم بگوید تسلسل محال نیست ولی این حرف محال است که بگوییم یک شیء، غیر متناهی وجودها دارد. این بود حرف شیخ اشراق.

جوابی که به این جهت دادهاند و جواب بسیار خوب و عمیقی است و در بسیاری از جاهای دیگر هم به کار میرود این است که چرا باید گفت اگر وجود موجود باشد لازم میآید وجود دیگری داشته باشیم؟ وجود، موجود است بذاته نه به وجود شیء دیگر، کما اینکه وحدت هم واحد است بذاته نه به وحدت دیگر. بقیه

کلام باشد برای درس بعد [١].

استاد: بله، مبحث مشکلی است.

- یعنی خود این اصالت وجود را اصالت ماده هم میشود گفت. یک نوع اصالت ماده است؛ یعنی اگر بخواهند تعبیر کنند و تمثیلا بگویند میشود بگویند اصالت ماده است.

استاد: خیر، اصالت ماده نیست. اصالت وجود باز یک معنای او سعی از اصالت ماده دارد؛ یعنی ماده روی این حساب میشود مرتبهای از مراتب وجود و حتی خود ماده وقتی که موجود شد میشود یک ماهیت؛ یعنی از مرتبهای از وجود، ماده (یعنی ماهیات مادی)