مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣١ - وجه استدلال برای اصالت وجود

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص١٣١

این «استنار للمراد» در اینجا برای چیست؟

استاد: این را دیگر حاجی برای شعر آورده است. «استنار للمراد» یعنی مستنیر است برای مقصود ما، روشن است برای مقصود ما. اگر میگفت: «انار للمراد» یعنی منیر است و مقصود ما را روشن میکند، بهتر بود. ولی چون با شعر جور در نمیآمده است لذا «استنار» آورده است.

- آیا نباید جزو مقدمات این بحث این مطلب را ذکر نمود که ماهیت تشکیک ناپذیر است، اما وجود تشکیک پذیر است؟

استاد: چرا. ما در درس گذشته این مطلب را عرض کردیم و شاید بهتر بود که مجددا هم بهآن اشاره میکردیم.

البته شاید از نظر تنظیم مطالب که چگونه مقدم و مؤخر ذکر بشود که رابطه منطقی آنها روشنتر باشد، آنطور که باید روی اینها کار بشود کار نشده است، ولی این بحثها وقتی که یک دور کامل تا آخر خوانده میشود آن وقت مطالب بعدی به مطالب قبلی کمک میکنند. اغلب در قسمتهای اول، مسائل آنطور که باید روشن باشد روشن نیست. مثلا صحبت از تشکیک میشود و حال آنکه خود تشکیک بعدا گفته خواهد شد، یا صحبت از همین کمیت و قابل انقسام بودن میشود در صورتی که بحث کمیت و قابلیت انقسام بعدا میآید. اینها در این کتابها چنین فرض کردهاند که این مسائل در کتابهای دیگر خوانده شده و ذهن با آنها آشنایی دارد. به هر حال مطلب مهمی نیست. این مسائل بعدها به تدریج روشنتر میشود.

- شما بحث اشتراک معنوی وجود را تعمدا مقدم قرار دادید؟

استاد: بله، بحث اشتراک معنوی را مقدم قرار دادیم ولی بحث وحدت وجود را گذاشتیم برای بعد. بحث تشکیک در مبحث «وحدت وجود» گفته خواهد شد.

- و لذا اگر کسی برایش مسأله امتناع تشکیک در ماهیت روشن نباشد ممکن است همان چیزی را که ما درباره وجود میگوییم درباره ماهیت بگوید، یعنی تشکیک را به ماهیت نسبت بدهد و یک تغیری را که دارد صورت میگیرد بگوید یک ماهیت است که این ماهیت آنا فآنا دارد تغییر میکند.

استاد: بله، درست است، به حرف شما توجه دارم. میتواند همان چیزی را که ما درباره