مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٤ - ٢ عدم علیت در اعدام

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٥٣٤

را از پوچ گفتن و از بیمعنی حرف زدنش؟ نه، هر دو برای ما علی السویه است.

این نشان دهنده این است که همان گونه که وجود علت، علت است از برای وجود معلول، عدم علت هم علت است از برای عدم معلول. پس در اینجا در واقع ما دو علت و دو معلول داریم: از وجود علت وجود معلول را کشف میکنیم، از وجود معلول هم وجود علت را کشف میکنیم. از این طرف هم، از عدم علت عدم معلول را کشف میکنیم و از عدم معلول عدم علت را. پس الآن ما چهار چیز داریم: دو وجود داریم و دو عدم، که در مقام استدلالها یا به قول امروزیها در مقام شناخت و در مقام معرفت همیشه اینها واقعا در کنار یکدیگر هستند. وجودها دلیل یکدیگرند؛ وجودها علت و معلول یکدیگرند و عدمها هم علت و معلول یکدیگرند. اکنون باید دید که این چگونه میشود؟! جواب میدهند که: نه، در باب وجود، علیت و معلولیت حقیقت است و در باب عدم، علیت و معلولیت مجاز است و تعبیر علیت در مورد اعدام یک تعبیر تقریبی و مجازی است: