مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٠ - حصّه چیست؟

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٢٢٠

مقصودش همین ماهیات است که منتسب میشود به وجود.

حاجی خواسته است به این ترتیب حرف متکلمین را به حرف عرفا توجیه و تأویل کند. حالا چون این یک مطلب علمی نیست که ما بخواهیم روی آن بحث کنیم به همین مقدار اکتفا میکنیم. قطعا منظور متکلمین چنین نبوده است.

حصّه چیست؟

حاجی به مناسبت، در اینجا یک مطلبی گفته است که خود مطلب در جاهای دیگر به درد ما میخورد. مطلب این است که خواسته است حصّه را تعریف کند.

حصّه یعنی چه؟ یک وقت هست که ما کل و جزء داریم و یک وقت هست که کلی و جزئی داریم. در مورد کل و جزء، حصّهای از کل عبارت میشود از بعضی از آن کل، جزئی از آن کل، پارهای از آن کل [١]. ولی در مورد کلی و جزئی چنین نیست.

کلی و جزئی رابطهشان معکوس رابطه کل و جزء است؛ یعنی در کلی و جزئی، «کلی» جزء جزئی است و «جزئی» کل کلی است و لهذا به کلی میگویند «کلی» یعنی منسوب الی الکل، که کلش جزئی خودش است. به جزئی میگویند (جزئی) یعنی منسوب الی الجزء که جزئش خود آن کلی است. چطور؟ ما اول از کلی اضافی مثال میآوریم: حیوان نسبت به انسان کدامیک کلی است؟ حیوان. آیا حیوان جزء انسان است یا انسان جزء حیوان؟ و نیز انسان نسبت به یک فرد (مثلا زید)، کلّی است؛ آیا انسان جزء زید است یا زید جزء انسان است؟ انسان جزء زید است، چون زید انسان است بعلاوه یک سلسله مشخصاتی که مخصوص خود اوست. آیا این جور هست یا نه [٢]؟

استاد: ما هم میخواهیم بگوییم این طور نمیگوید.

استاد: بله، البته این یک بحثی است که بعد میگوییم که از جمع کلیات جزئی درست