مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١ - بداهت وجود

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٣١

بداهت وجود

در باب «هستی و نیستی» اولین مسألهای که مطرح میشود «بداهت» است.

این مطلب در منطق مطرح بوده است که هر تصوری از یکی از دو حال خارج نیست: یا بدیهی است، یعنی بینیاز از شرح و توضیح است و قهرا در شرح و توضیح خودش بینیاز از دلیل است، و یا نظری است یعنی نیازمند به توضیح است. و قهرا این سؤال راجع به مفهوم وجود به عنوان یک تصور برای ما مطرح است که آیا مفهوم وجود و هستی یک مفهوم بدیهی است و یا یک مفهوم نظری است؟ یعنی آیا بینیاز از توضیح است یا نیازمند به توضیح است؟

در بین حکما و فلاسفه، از بو علی به این طرف که بحث کردهاند اتفاق نظر است که مفهوم وجود، بدیهی و بینیاز از تعریف است. یک وقتی هم ما تحقیق کردیم دیدیم که این مسأله از مسائلی بوده است که در فلسفه ارسطو نیز مطرح بوده است؛ یعنی از این مسائل وجود گویا دو مسأله است که در فلسفه ارسطو نیز مطرح بوده است؛ یکی همین مسأله «بداهت وجود» است و دیگر مسأله «اشتراک معنوی وجود»، غیر از اینها مسأله دیگری در فلسفه ارسطو نبوده است.