پیوسته باشند، یعنی پیوستگی جزء ذاتشان باشد چگونه میتوان برای هر شیء یک طبیعت جداگانه فرض کرد؟ اگر ارتباط من با این خانه بیرون از ذات من نباشد که بگویم من ذاتی دارم، رابطهای هم با این خانه دارم که اگر رابطهام از من گرفته شود من من هستم، خانه هم خانه است و این ارتباط یک امر عرضی و زائد است، بلکه اصلا همان «من» من به رابطهام با این محیط خودم بستگی دارد که اگر ارتباطم با این محیط عوض بشود من دیگر آن من نیستم، در این صورت چگونه میتوان گفت من یک طبیعتی دارم و خانه هم یک طبیعتی مستقل از من دارد؟ شما از یک طرف که مسأله حرکت را در نظر بگیرید و از طرف دیگر ارتباط متقابل اشیاء با یکدیگر را در نظر بگیرید آن وقت میبینید که حرکت به تنهایی نمیتواند اشیاء را توجیه کند، ارتباط متقابل هم به تنهایی نمیتواند اشیاء را توجیه کند، تا چه رسد به سکون و گسستگی که بخواهیم هر شیء را در حال سکون و اشیاء را بیارتباط و گسسته از یکدیگر ببینیم، بلکه باید ایندو را با هم در نظر بگیرید و اشیاء را متغیر و در حال ارتباط متقابل ببینید تا بتوانید آنها را توجیه کنید. این، یک اشکال است. (فعلا ما داریم اشکال را تقریر میکنیم و کاری به جواب اشکال نداریم.)

بنابراین در فلسفه جدید، دیگر مساله طبیعت مطرح نیست (توجه شود که میگوییم: در «فلسفه جدید» زیرا این مسأله به فلسفه مربوط میشود نه به علم) تا بعد بگوییم آهن طبیعتی دارد و طبیعت آهن چنین اقتضا کرده است و مغناطیس طبیعتی دارد و طبیعت مغناطیس چنان اقتضا کرده است. به هر حال این، یک اشکال است و اشکال خیلی مهمی است و به راحتی نمیشود قضیه را حل کرد.

[مسأله دوم]: اشکال دیگر، اشکال کلی طبیعی است که خود یک بحث علیحده است.

این اشکال مربوط به رابطه ذهن با خارج است که آیا کلی طبیعی در خارج وجود دارد یا در خارج وجود ندارد. ممکن است کسی بگوید اصلا این طبیعت که شما میگویید، همان کلی طبیعی است، چون شما میگویید: «طبیعت کلی» و طبیعت کلی همان کلی طبیعی است، و ما میدانیم که کلی طبیعی اصلا در خارج وجود ندارد؛ یعنی اگر ما به اصل حرکت هم قائل نباشیم، به اصل ارتباط متقابل اشیاء هم قائل نباشیم، با قطع نظر از همه آن اشکالات، باز مسأله طبیعت مطرح است. بله، طبیعت جزئی را میتوان گفت که در خارج وجود دارد، ولی طبیعت کلی میشود همان «کلی طبیعی» و کلی طبیعی اصلا ذهنی است و در خارج وجود ندارد. وقتی کلی طبیعی در خارج وجود نداشته باشد پس