مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٥ - وجود ذهنی
مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٢٢٥
وجود ذهنی
بحث وجود ذهنی در حقیقت بخشی از بحث علم و ادراک و بحث شناخت و معرفت است. مباحث مربوط به ادراک و معرفت در کتب فلاسفه ما در موارد متعدد و به طور متفرق ذکر شده و در واقع در بین ابواب مختلف پخش شده است. قسمتی از این بحثها که بخش ناچیزی از بحث علم و ادراک را شامل میشود در باب مقولات (یعنی معقولات اولیه) مطرح میگردد [١]. در آنجا وقتی که مقولات را میشمارند و به ده مقوله یا کمتر [٢] یا بیشتر قائل میشوند، به مقوله کیف که میرسند آن وقت کیف را تقسیم میکنند به کیف جسمانی و کیف نفسانی و علم را از مقوله کیف نفسانی میدانند. این یک بحثی است که در آنجا مطرح میشود از این جهت که میخواهند ببینند علم از چه مقولهای است و تحت چه مقولهای در میآید. بحثی است که در همین حدود؛ همان طور که به عنوان یک سلسله کیفیات نفسانی درباره اراده بحث میکنند، درباره لذت بحث میکنند، درباره الم بحث میکنند، در مورد علم نیز مسأله را مسلّم
[١]. بحث مقولات را بعضیها در منطق میآورند و حتی بوعلی هم در منطق آورده است ولی بعدا به تدریج مقولات را از منطق خارج کردهاند و در فلسفه آوردهاند.[٢]. شیخ اشراق مقولات را کمتر از ده تا میداند.