استاد: نه، اتفاقا این فرض ممکن است، چرا محال است؟ مگر امروز ثابت نکردهاند که ما اگر بخواهیم به محسوسات خودمان اکتفا کنیم هیچ دلیلی بر وجود جسم نداریم. پس شما اساسا جسمی ادراک نکردهاید، «جسم» مفروض ذهن شما بوده است. شما تا حالا به هر چه میگفتهاید «سفید» به خود سفیدی میگفتهاید سفید. مگر اینطور نیست؟ بنابر نظریه هیوم و امثال او شما تا حالا که میگفتید سفید، به آن چیزی که درک میکردید میگفتید یا به آن چیزی که درک نمیکردید؟ به آن چیزی که درک میکردید میگفتید سفید. شما تا حالا که میگفتید این شیء سفید است، این همان خود سفیدی بوده است که میگفتهاید سفید است و اساسا شما به ماوراء سفیدی دسترسی ندارید.

- یعنی ما تا حالا همیشه سفیدی را میدیدیم.

استاد: بله، همین جور است؛ و اینها میگویند اصلا مطلب در واقع و نفس الامر این است که آن چیزی که سفید بالذات است خود سفیدی است، که اگر جسمی هم وجود داشته باشد (که البته اینها عقیدهشان این است که جسم وجود دارد) به جسم از آن جهت میگویید سفید که با سفید واقعی هم آغوش و متحد است؛ یعنی سفید واقعی خود سفیدی است؛ اگر شما به جسم میگویید سفید، نه به اعتبار این است که سفید به او ملحق شده است بلکه به اعتبار این است که سفید واقعی همان سفیدی است که سفید واقعی به او ملحق شده است.

- پس چرا ما اصلا دو کلمه داریم: یک سفیدی و یک سفید؟ اگر این طور باشد پس سفیدی و سفید یک معنی دارند ولی ما میدانیم که اینها دو معنی دارند.

استاد: شما میخواهید بگویید پس نیاز به مشتق برای چه پیدا شده است.

- بله.

استاد: اینها میگویند وقتی شما میگویید سفیدی (که این سفیدی به عقیده اینها مفهوم «بشرط لا» است) این میشود مفهوم کوچک که این مفهوم کوچک، دیگر شامل چیزی که این مفهوم (یعنی سفیدی) با آن متحد و یگانه شده است نمیشود. ولی وقتی میگویید سفید، معنا وسعت پیدا میکند، هم شامل سفیدی میشود هم شامل آن چیزی که با سفیدی نوعی اتحاد دارد. پس اینها میگویند مشتقات را که ذهن انسان وضع کرده است نه این است که خواسته است یک مرکبی بسازد، خواسته است یک مفهوم را گسترش بدهد. پس مشتق در برابر مبدأ اشتقاق، مفهوم توسعه یافته و گسترش یافته است نه