مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٤ - وجود محمولی و وجود رابط

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٤٣٤

ماهیتی که به نوعی عارض ماهیت دیگر شده باشد که چون عارض شده است از آن جهت که عارض است یا معقول اولی است یا معقول ثانوی منطقی یا

معقول ثانوی فلسفی. این، ایراد اول که این ایراد فقط بر حاجی وارد است و بر هر کسی که مقسم را عارض قرار داده است. این ایراد به مثل ملاصدرا وارد نیست. در مورد شیخ هم که گفتیم اصلا قضیه را به این صورت طرح نکرده است.

٢. ایراد دوم این است که این اتصاف و عروض که میان اینها تفکیک کردهاید آیا اینها اصلا دو امر تفکیک شدنی هستند؟ یعنی اگر ما موضوعی داشته باشیم و محمولی، مثل «زید قائم»، در اینجا میان زید و قیام یک رابطهای هست، این رابطه را به یک طرف که نسبت بدهیم (به زید) اسمش «اتصاف» است و همین رابطه اتحادی را که به طرف دیگر (یعنی قیام) نسبت بدهیم اسمش «عروض» است. دو چیز نیست که ما هم اتصاف زید به قیام داشته باشیم در خارج، و هم عروض قیام برای زید که این هم در خارج است. اینها دو چیز نیست تا ما بیاییم تفکیک بکنیم و بگوییم در اینجا اتصاف در خارج است و عروض در ذهن. بله، میشود این را به نحو دیگری توجیه کرد که این فقط یک اصطلاح است که البته این را خود حاجی هم در تعلیقاتش بر اسفار گفته است. شاید از کلمات ملاصدرا هم بشود همین را استنباط کرد که اتصاف و عروض که در اینجا میگوییم، اینها دو اصطلاح است و اینها را نباید با یکدیگر اشتباه کرد [١]. این دو اصطلاح مربوط است به بحث وجود محمولی و وجود رابط که اجمالا به آن اشاره میشود.

وجود محمولی و وجود رابط

در تقسیمات وجود، یکی از مباحثی که مطرح میکنند این است که میگویند وجود بر دو قسم است [٢]: وجود محمولی، وجود رابط.

استاد: خیر، دو اعتبار نیست، دو اعتبار از شیء واحد نیست. دو اصطلاح است نه اینکه نسبت میان موضوع و محمول که از ناحیه محمول میگوییم «عروض» و از ناحیه موضوع میگوییم «اتصاف» دو چیز باشد. این، دو نسبت نیست، یک نسبت است.