«اعتبار و نظر لا بشرطی» یعنی همه آنها را به صورت یک واحد و یک چیز دیدن و دیگر عرضش را از جوهرش و این عرض را از آن عرض و آن عرض را از این عرض جدا ندیدن، بلکه همه را به صورت یک واحد دیدن. اصلا در اینجا معنی «لا بشرط» یعنی تجزیه نشده، که از این جهت خیلی شبیه است به کمیات که گاهی همین مثال کمیات را هم در این مورد ذکر میکنند.

در کمیات هم شما همیشه دو لحاظ میکنید. یک واحد کمیت که ما داریم مثلا طول این یک متر، گاهی همه این یک متر را به یک نظر میبینید؛ اینجا دیگر حساب انقسام و جزء و این حرفها نیست، همه را یک واحد میبینید. یک وقت هم ذهنتان این واحد را تجزیه میکند به نیمه این طرف و نیمه آن طرف؛ یعنی نیمه این طرف و نیمه آن طرف هم واحد است هم کثیر؛ واحد است چون یک واقعیت واحد است؛ کثیر است به این معنا که این قابلیت را دارد که ذهن آن را تقسیم کند به نیم این طرف و نیم آن طرف. این نیم این طرف را که شما میبینید یک وقت از آن نظر میبینید که همه این یک چیز است که وقتی آن را میبینید انگار همه شیء را دیدهاید؛ و یک وقت از این نظر میبینید که این نیمه در مقابل آن نیمه قرار گرفته است.

مثال آیة اللّه بروجردی در تبیین اعتبار لا بشرطی و بشرط لایی

آقای بروجردی یک مثال خوبی در همین زمینهها میزد؛ بعد از اینکه این بحث متحدها را در باب کمیتها پیاده میکرد، میگفت شما فرض کنید که مثلا از کنار یک دریا دارید میگذرید، که ایشان دریای مدیترانه را مثال میزد، میگفت فرض کنید که الآن در لبنان در کنار دریای مدیترانه هستید و دارید آب را در آنجا میبینید، بعد سوار مرکبی میشوید و مثلا به شهرهای جنوب مدیترانه مثل الجزیره میروید، در آنجا یکدفعه باز چشمتان به این آب میافتد و میگویید: «این همان است» یعنی این همان آبی است که در لبنان دیدهاید. آنجا که میگویید «این همان است» نظر وحدت دارید. وقتی که در لبنان بودید و لو اینکه چشم شما به یک قطعه خاصی از آب افتاد اما چون نظر وحدت دارید این قطعه از آب را که می دیدید مثل این بود که