مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٥ - معقولات ثانیه

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٣٩٥

. معقولات ثانیه

بحث دیگر ما بحث معقولات ثانیه است. گو اینکه حاجی و امثال حاجی این بحث را سبک گرفتهاند ولی فوق العاده ارزش دارد، خصوصا در فلسفه جدید؛ یعنی با مقایسه نظریات فلسفه جدید ارزش این بحث خیلی بالا میرود.

معقولات- یعنی معانی کلیای که در ذهن هست- به طور کلی دو دسته هستند:

معقولات اولیه و معقولات ثانویه. معقولات ثانویه هم باز به نوبه خودشان دو قسم میشوند که این دو قسم اخیر را بعدا ذکر میکنیم.

اولا میبینیم که این بحث اختصاص به معقولات دارد؛ یعنی با اینکه مراتب ادراک سه مرحله و به اعتباری چهار مرحله است: ادراک حسی، ادراک خیالی، ادراک وهمی، ادراک عقلی؛ ولی در باب محسوسات گفته نمیشود محسوسات اولیه و محسوسات ثانویه، یا در باب متخیلات گفته نمیشود متخیلات اولیه و متخیلات ثانویه؛ ولی به مرحله تعقل که میرسیم این تقسیم پیدا میشود که معقولات دو گونهاند: معقولات اولیه، معقولات ثانویه [١].

استاد: بله، این تقسیم در معنای کلی میآید، در جزئیها این تقسیم نمیآید.