مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٩ - جواب اول

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٥٠٩

پس بالاخره این بحث از این جهت به شکل یک بحث معنوی در میآید که در واقع بحث به این شکل مطرح میشود که آیا هر مبدأ اشتقاقی خودش متصف به خودش هست یا نه؟ در اینجا بحث را اصولیون معمولا مفصلتر ذکر کردهاند.

.

چنین تفکری دارد- سفید در خارج وجود دارد یا وجود ندارد؟ بله، سفید وجود دارد، ولی سفید همان خود سفیدی است نه اینکه ماورای این سفیدی چیزی است که این سفیدی قائم به اوست. هیوم وجود سفید را در خارج منکر نشده است؛ نمیگوید سفیدی وجود دارد ولی سفید وجود ندارد؛ نمیگوید حرارت در خارج وجود دارد اما حار وجود ندارد؛ میگوید سفید همان خود سفیدی است؛ ماورای سفیدی چیز دیگری که او سفید باشد نیست. این «سفید» ی که ما میگوییم در خارج است همان خود سفیدی است؛ یعنی آنچه را که جلال دوانی به حسب فرض میگوید هیوم به حسب واقع میگوید. جلال دوانی میگوید اگر این علم قائم به این فرد هم نبود باز این علم بود که عالم بود؛ اگر این بیاض قائم به جسم هم نبود باز همین بیاض بود که ابیض بود؛ الآن هم که قائم به اوست باز همین بیاض است که ابیض است ولی جسم را به اعتبار اینکه دارای این ابیض بالذات است و به اعتبار ملابستش با ابیض بالذات میگوییم «ابیض».