مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٣ - مقایسه نظریه بوعلی و نظریه ملاصدرا

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٣٨٣

- نظیر همان چیزهایی است که جناب هایدگر گفت.

استاد: این را اتفاقا خود ما هم در کتابهای اجتماعی به کار میبریم، در فلسفه به کار نمیبریم. مثلا میگویند: «خودآگاهی ملی»، «خودآگاهی مذهبی»، «خودآگاهی طبقاتی». اینها غیر از آن خودآگاهی فلسفی است. خودآگاهی طبقاتی یعنی آگاهی به «خود» از نظر وضعش در این طبقه و از آن جهت که در این طبقه است، چون ممکن است انسان به وضع طبقاتی خودش آگاه باشد [و ممکن است آگاه نباشد]. خودآگاهی ملی یعنی آگاهی به «خود» از آن جهت که در این ملت است، زیرا من از آن جهت که مثلا ایرانی هستم ممکن است به وضع خودم از نظر ایرانی بودن آگاه باشم و ممکن است آگاه نباشم.

از نظر حکمای ما اینها همه «غیر آگاهی» است، ولی به اعتبار اینکه این طبقه یا این ملت یا این مذهب یک نوع وابستگی به خودش دارد لذا اصطلاح «خودآگاهی» را در این موارد به کار میبریم.

- وضع خودش را نباید گفت.

استاد: اینها اینطور میگویند. من کاری به صحت و سقم مطلب ندارم؛ میخواهم بگویم که اینچنین میگویند. به هر حال گفتهاند. من این اصطلاح فارسی را عرض میکنم.

به هر حال در فارسی غلط انداز آمده است. در زبان فارسی این نحو آگاهیهایی را که انسان به یک سلسله اموری که به او وابسته است پیدا میکند به دلیل اینکه به خودش وابستگی دارد به نام «خودآگاهی» مینامند، مثلا میگویند: خودآگاهی ملی، خودآگاهی طبقاتی، و حتی خودآگاهی مذهبی، و امثال اینها.

- [گوینده (آقای «ب») خود مترجم است.] به اقوال مترجمین زیاد اعتماد نفرمایید! (خنده حضار)- بله، بالاخره قول آقای «ب» هم در اینجا حجت است.

استاد: نه، دو مطلب است. یک وقت هست که ترجمه را از جنبهای در نظر میگیریم که یک کسی حرف دیگری را ترجمه میکند، این ترجمه هیچ وقت مورد اعتماد نیست.

ولی یک وقت ترجمه را نه از آن جهت که ترجمه حرف دیگری است بلکه مستقلا و به عنوان یک نظر و فکر- هر چند که حاصل فکر و استنباط مترجم باشد- مورد بحث و نقد و بررسی قرار میدهیم.

- یک کسی گفت کتاب را علیرغم همه مساعی مترجم برای اینکه من نفهمم