مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٤ - مقایسه نظریه بوعلی و نظریه ملاصدرا

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٣٨٤

بالاخره فهمیدم (خنده حضار).

استاد: بله، گاهی اینچنین میشود و این خود یک حقیقتی است که ممکن است خواننده یک کتاب، از برگرداننده اصلی، مطلب را بهتر بفهمد.

- یعنی خود مترجم ممکن است نفهمیده باشد.

استاد: این سخن پیغمبر اکرم که جزء سخنان آخر آن حضرت است و شیعه و سنی روایت کردهاند خیلی عجیب است که بعد از اینکه فرمود: «فلیبلغ الشّاهد الغائب» (یعنی آنچه را که از من میشنوید به دیگران ابلاغ کنید) فرمود: «فربّ حامل فقه غیر فقیه و ربّ حامل فقه إلی من هو افقه منه» (فقه یعنی فهم عمیق، یعنی فکر کردن درباره امری که احتیاج به فهم عمیق دارد و باید روی آن فکر کرد) یعنی ممکن است شما چیزی از من روایت بکنید و خودتان نفهمید ولی آیندگان خواهند فهمید، یا ممکن است شما بفهمید ولی آن کسی که بعد از شما میآید بهتر از شما خواهد فهمید. این جمله خیلی عجیب است؛ و داستانی نقل میکنند که من در کتاب احمد امین خواندم و دیدم این داستان خیلی خوب با این حدیث منطبق است. داستان این است که ابوحنیفه (که مردی فقیه بوده است و در کار خودش صاحبنظر بوده است و البته فتواهای عجیب و غریب هم زیاد دارد) روی یک مسألهای فتوایی داده بود؛ سلیمان اعمش (که یک محدّث و راوی حدیث است) به او رسید و گفت چرا تو چنین فتوایی دادی؟ گفت به دلیل فلان روایتی که تو روایت کردی.

وقتی روایت را برای او خواند و معنی آن را بیان کرد گفت درست است. بعد یک ایراد دیگری به او گرفت و گفت این را چرا فتوا دادی؟ ابو حنیفه گفت این را هم به دلیل فلان روایتی که تو خودت روایت کردی و بعد ثابت کرد که درست است. آن وقت اعمش در اینجا جمله خیلی خوبی گفت، گفت: «انتم الاطباء و نحن الصّیادلة» یعنی مثل شما فقها مثل اطبا و مثل ما مثل دارو فروشهاست. گفت ما مثل داروساز و داروفروش هستیم و شما مثل طبیب هستید. به هر حال این مسأله هست و گاهی هم خواهند گفت: «علی رغم مساعی مترجم ...».

- آقای «ب» در جایی گفتهاند که من مسؤول بیسوادی خوانندگان نیستم؛ حالا باید بگویند مسؤول باسوادی خوانندگان هم نیستم، چون این به مسأله با سواد بودن خوانندگان مربوط میشود.

*(سفینة البحار، ج ١/ ص ٣٩٢.)

.