و بعضی امور داریم که بعد مکانی ندارند ولی بعد حرکتی دارند. در اینجا هم باز یک نوع کمیت وجود دارد. مثلا اگر یک شیء حرکتش حرکت مکانی نباشد بلکه حرکت کیفی باشد یعنی تدریجا تغییر کیفی پیدا کند مثل اینکه از صفر درجه حرارت به صد درجه حرارت برسد، در اینجا هم باز امتداد حرکتی در کار هست پس قابلیت انقسام هم در کار هست؛ یعنی همان طور که هر حرکتی و هر کمیتی قابلیت انقسام دارد این تغییر کیفی هم به واسطه حرکت قابلیت انقسام پیدا کرده است؛ یعنی اگر مثلا این شیء به طور خلق الساعه یکدفعه حرارت صد درجهای پیدا میکرد این قابلیت در او نبود اما حالا که این حرارت را تدریجا پیدا کرده است- مثلا اگر فرض کنیم این حرارت را در مدت ده دقیقه پیدا کرده، در سر پنج دقیقه حرارت پنجاه درجهای داشته و در «آن» بعد درجه دیگری از حرارت داشته و در «آن» بعد درجه دیگری از حرارت را داشته است تا بالاخره سر ده دقیقه به حرارت

عکس قضیه این است که این دو مرغ با هم و با یک سرعت یکسان حرکت کنند ولی یکی از آنها یک ساعت حرکت کند و یکی، دو ساعت حرکت کند. قهرا مسافتی که این دو مرغ طی میکنند یکسان نخواهد بود. پس در اینجا با اینکه کشش حرکتی آنها با هم مساوی است ولی از نظر بعد مسافت با هم فرق دارند، کشش مسافت یکی از آنها بیش از دیگری است.

مثال واضحتری بزنیم:

دو اتومبیل میخواهند از تهران تا قم حرکت کنند. اگر ما فرض کنیم یک اتومبیل این مسافت را در دو ساعت طی کند و اتومبیل دیگر همین مسافت را در یک ساعت طی کند، در اینجا از نظر بعد مسافتی مسافت واحدی را طی کردهاند، هر دو تا قم رفتهاند، ولی از نظر بعد زمانی یکی این مسافت را در بعد کوتاهتر طی کرده است و یکی در بعد بیشتر.

اما اگر فرض کنیم که این دو اتومبیل هر دو با یک سرعت (مثلا ٦٠ کیلومتر در ساعت) حرکت کنند ولی یکی از آنها یک ساعت حرکت کند و یکی، دو ساعت، آن وقت قهرا مسافتها متعدد میشود.

این مثالها را برای این ذکر کردیم تا فرق بعد و امتداد مسافتی (یا مکانی) با بعد و امتداد حرکتی (زمانی) روشن شود.