مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٠ - عدم ارتباط مسأله اعاده معدوم با مسأله معاد

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٥٧٠

فی منامها» [١].مردن معدوم شدن نیست. مردن فقط انتقال است؛ توفّی است، یعنی به تمام وجود تحویل گرفته شدن است، زیرا توفّی از ماده «وفی» است نه از ماده «فوت» (که اغلب اشتباه میکنند و از ماده «فوت» میگیرند). از ماده «فوت» نیست، از ماده «وفی» است و توفّی به معنی استیفاء است. متوفّی یعنی استیفا شده، یعنی آنچه که به تمام وجود تحویل گرفته شده و باز ستانده شده است (مثل اینکه کسی از کسی طلبی دارد، وقتی که تمام دین و طلب خود را از او بگیرد میگوییم دین خود را استیفا کرد یعنی چیزی از آن باقی نگذاشت).

آیه دیگری هست در سوره سجده که یک تعبیر خاصی به کار رفته است و آقای طباطبائی استنباط شیرینی در آنجا دارد [٢] و آن آیه این است:

«و قالوا ءاذا ضللنا فی الارض ءانّا لفی خلق جدید بل هم بلقاء ربّهم کافرون. قل یتوفّیکم ملک الموت الّذی وکل بکم ثمّ الی ربّکم ترجعون» [٣].

یعنی: گفتند آیا وقتی که ما مردیم و گم شدیم در زمین (که البته مقصود از «گم شدن» این نیست که ما در جایی مخفی بشویم که ما را پیدا نکنند، بلکه مقصود از «گم بشویم» یعنی نیست بشویم و محو بشویم) در آفرینشی جدید قرار خواهیم گرفت؟

مدعای آنها عین مسأله اعاده معدوم است. گویی مسأله اعاده معدوم را عنوان کردهاند، چون با توجه به اینکه وقتی میگویند «ضللنا»- یعنی «گم شدیم»- مقصود نه گم شدن به این نحو است که از نظرها پنهان بشویم بلکه مقصود این است که اصلا دیگر ما نیستیم، معلوم میشود که مدعای آنها این است که آیا وقتی که ما نیست و معدوم شدیم بار دیگر موجود میشویم؟!

در بعضی آیات دیگر که همین تعبیر «گم شدن» است گفته شده است که در جواب آنها بگو خداوند عالم است، آگاه است و از نظر خدا چیزی پنهان نیست؛ چون در آنجا مقصود از «گم شدن» متفرق شدن است. ولی در این آیه بالخصوص به