المطلق لا یخبر عنه» مقصود این است که «کل ما هو مصداق للمعدوم المطلق (یا کل ما هو معدوم مطلق بالحمل الشایع) فهو لا یخبر عنه» این را در مورد سایر قضایا مثل «کل نار حارّة» و «کل انسان کذا» میشود گفت چه به صورت قضیه خارجیه که حکم روی افراد محقّق میرود مانند اینکه میگوییم: «کل طهرانی کذا» یا میگوییم: «قتل من فی العسکر» به تعبیر حاجی، و چه به نحو قضیه حقیقیه مثل «کل نار حارّة» که مصادیق واقعی دارد و میتواند داشته باشد؛ ولی آیا در مورد قضیهای که موضوعش معدوم مطلق است هم میشود این را گفت؟ معدوم مطلق مگر میتواند مصداق داشته باشد؟ اصلا معدوم مطلق با مصداق داشتن منافات دارد. اگر مصداق داشته باشد که معدوم مطلق نیست.

اینجاست که آن مسأله معروف را آوردهاند و حرف خیلی خوبی است که همان طور که قضایا تقسیم میشود مثلا به قضیه بسیطه و قضیه مرکبه، و تقسیم میشود به قضیه خارجیه و قضیه حقیقیه، و تقسیم میشود بهقضایای دیگر؛ از جمله تقسیم میشود به قضیه بتّیه و قضیه غیر بتّیه [١]. اینجاست که آن مسأله معروف- که گفتیم در منطق جدید آمده است- با تلاقیای که با حرف قدمای ما مثل مرحوم آخوند پیدا میکند مطرح میشود، که گفتیم امثال راسل در مورد آن قضایایی که ما آنها را قضیه حقیقیه میدانیم گفتهاند که اشتباه کردهاند که اینها را قضیه حملیه نامیدهاند، اصلا اینها قضیه شرطیه است [٢]؛ تمام قضایایی که در علوم استعمال دارد

[١]. قبلا هم به طور اجمال به این مطلب اشاره کردیم ولی وعده دادیم که بحثش را در اینجا بکنیم که الآن وقت آن است که بحثش را مطرح کنیم.[٢].- یعنی آنها میگویند اصلا هر قضیه حملیه منصرف به شرطیه میشود.

استاد: نه، قضیه جزئیه را- مثل این که میگوییم: «زید انسان است»- او قبول دارد؛ و قضایای خارجیه هم در حکم قضایای جزئیه است. آخر در منطق جدید اصلا مسأله قضایای خارجیه و حقیقیه و این گونه حرفها مطرح نیست. او میگوید در مورد قضایای جزئی- که قضایای خارجیه هم در حکم قضایای جزئی است- مطلب درست است ولی تمام قضایای حقیقیه که در منطق در باب اشکال چهارگانه قیاس از آنها استفاده کردهاند و خیال کردهاند که اینها قضیه حملیه است از نوع قضایای شرطیه است. میگوید قیاسات ارسطویی و احکام قیاسات در قضایای حملیه صادق است ولی اشتباه آقایان این است که این قضایا را حملیه دانستهاند و حال آنکه این قضایا شرطیه است.