مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٨ - مفهوم وجود و عدم مطلق و مقید در باب تصدیقات

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٤٤٨

قهرا این سخن در عدم هم میآید. گاهی ما عدم را به طور مطلق تصور میکنیم، میگوییم «عدم»، «نیستی»، و گاهی عدم را به یک شیء خاص نسبت میدهیم، مثلا میگوییم نیستی عنقا، نیستی انسان، نیستی فلان شیء، که این را معمولا عدم مضاف میگویند.

این بود مقصود از وجود و عدم مطلق و مقید از نظر مفهوم. ولی مقصود حاجی در اینجا این نیست. ما این مطلب را در اینجا گفتیم برای اینکه در بعضی جاها وجود و عدم مطلق و مقید از نظر مفهوم به همین معنا به کار میرود. ولی در اینجا مقصود از وجود مطلق و وجود مقید یا عدم مطلق و عدم مقید این نیست. این معنا فقط در همان عالم تصور است، پای تصدیق در کار نیست. در تصور، مفهوم وجود یا مطلق است یا مقید، و همچنین مفهوم عدم یا مطلق است یا مقید- به همین معنا که گفتیم- ولی ما یک عالم دیگر هم داریم و آن عالم تصدیق است.

مفهوم وجود و عدم مطلق و مقید در باب تصدیقات

١. وجود مطلق و وجود مقید: در عالم تصدیق هم وجود به دو گونه است؛ یعنی آنگاه که وجود محمول واقع میشود، با قید محمول بودن- نه اینکه یک تصور بلا تصدیق باشد- دو حالت رخ میدهد:

یک وقت هست وجود به طور مطلق محمول واقع میشود، یعنی یک موضوعی را در نظر میگیریم و این وجود- صرف وجود- را به او نسبت میدهیم، میگوییم:

«انسان موجود است» یا «انسان هست». در اینجا ما برای انسان چه چیزی را

- یعنی کلی است.

استاد: بله، کلی است؛ این جزئی اضافی است و آن کلی است.

- یعنی کل [ذی] اجزاء نیست.

استاد: نه، کلی است.