مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٧ - مفهوم وجود و عدم مطلق و مقید در عالم تصور

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٤٤٧

و الاکتساب بالنظر» به همین شکل است و مثل تعبیری است که حاجی در اینجا کرده است. این تعبیر میگوید تصور و تصدیق، بدیهی و نظری را تقسیم میکنند در صورتی که ما طبق معمول میگوییم بدیهی و نظری تصور و تصدیق را تقسیم میکنند.

به هر حال این تعبیر حاجی، در نتیجه و در مقصود و منظور فرق نمیکند ولی حق این بود که حاجی خودش این مطلب را در شرح میگفت، چون این گونه مطالب را اغلب در شرح بیان میکند.

حال به توضیح اصل مطلب بپردازیم و ببینیم مقصود از وجود مطلق و وجود مقید چیست. ما اول بحث خود را به مفهوم اختصاص میدهیم، بحث حقیقت وجود را بعد عرض میکنیم.

مفهوم وجود و عدم مطلق و مقید در عالم تصور

ممکن است مقصود از وجود مطلق و وجود مقید این باشد که یک وقت هست ما مفهوم وجود را به طور مطلق در نظر میگیریم، یعنی این وجود را به هیچ چیز نسبت نمیدهیم، مفهوم وجود و هستی را در نظر میگیریم بدون اینکه این هستی را به یک متعلقی نسبت دهیم، که میشود یک مفهوم خیلی عام؛ و یک وقت هست که این هستی را به یک شیئی نسبت میدهیم، مانند اینکه میگوییم هستی زمین یا هستی انسان. اگر هستی را بدون متعلق تصور کنیم «هستی مطلق» خواهد بود که یک مفهوم مطلقی است از هستی؛ و اگر هستی را به یک شیئی اضافه کنیم «هستی مقید» خواهد بود و یا به تعبیر دیگر هستی مضاف خواهد بود [١].

استاد: این که شما میفرمایید، در باب حقیقت وجود میآید. در مفهوم، دیگر این بحثها نمیآید. ما فعلا درباره مفهوم بحث میکنیم. این مثل این است که شما در مورد مفهوم بیاض این سؤال را مطرح کنید. ما یک وقت بیاض را به طور مطلق یعنی بدون اینکه آن را به یک شیء خاص نسبت بدهیم تصور میکنیم و یک وقت بیاض را به یک شیء