مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣ - اشتراک وجود

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص٤٣

اشتراک وجود

کلمه «اشتراک» به دو معنی به کار میرود: یکی وقتی که لفظی کلیت دارد و معنایی وسیع و گسترده دارد، و دیگر وقتی که یک لفظ نه به دلیل معنای وسیع و گستردهاش بلکه به اعتبار وضعهای متعدد به کار میرود و اشتراک پیدا میکند، مثل لفظ شیر در زبان فارسی. این نوع دوم را «اشتراک لفظی» میگویند.

در باب مشترک معنوی، مطلب از این قرار است که ما یک لفظ داریم، یک معنی عام داریم و یک عده افراد. لفظ به ازای معنی عام قرار میگیرد، معنی عام خود به خود بر افراد کثیر دلالت میکند؛ این میشود «مشترک معنوی». مشترک لفظی این است که ما یک معنی عام نداریم، فقط یک عده افراد داریم؛ یک دفعه این لفظ را برای این معنی وضع کردهاند، دفعه دیگر برای این معنی دیگر، و دفعه دیگر برای آن معنی دیگر. درست مثل اسم گذاریهاست که حسن را یک دفعه آقای زید برای خودش وضع میکند، آقای عمرو هم جداگانه برای خودش وضع میکند؛ یعنی یک لفظ است که مکرر وضع شده است.

اکنون سؤال این است که آیا لفظ «وجود» یا «هستی» که در مورد همه اشیاء به کار میرود و میگوییم انسان هست، هوا هست، و ... یک معنی عام و گسترده دارد که میتوان آن را در این موارد به کار برد یا اینکه اشتراک لفظی در کار است؟ با تعقّل