مقصودشان از صفات حقیقیه صفاتی است که واقعیتاند و موصوف در اتصافش به این صفت هیچ نیازی به شیء دیگر ندارد. (فقط اتصاف به این صفت مورد نظر است؛ به مسأله علت [و اینکه این صفت را از خودش دارد یا از شیء دیگر گرفته است] کاری ندارند.) مثلا حیات از صفات حقیقیه است. اینکه یک موجود حی باشد، این یک صفتی است حقیقی و واقعی بدون آنکه آن موجود متصف به حیات، در اتصافش به حیات نیازمند به شیء دیگری باشد تا حیات بر او صدق کند؛ یعنی لزومی ندارد یک شیء دیگری هم وجود داشته باشد تا این شیء بتواند متصف به حیات شود.

صفات اضافیه محض صفاتی است که صرفا نسبت میان دو شیء است؛ صرفا یک نسبت است میان دو شیء؛ یعنی اگر یک شیء بخواهد متصف به این صفت بشود تا شیء دیگری وجود نداشته باشد امکان اینکه این شیء متصف به این صفت بشود نیست؛ یعنی تنها وجود این شیء کافی نیست برای انتزاع این صفت، یک شیء دیگر هم باید باشد تا این صفت انتزاع بشود؛ مثل فوقیت، تحتیت، ابوّت، بنوّت و امثال اینها. امکان ندارد که یک موجود متصف بشود به «اب» [بودن] بدون وجود یک شیء دیگری که منشأ انتزاع بنوت باشد. اخوت هم همین طور است. ولی این گونه صفات اصلا واقعیتشان هم جز همین نسبت چیزی نیست، نه اینکه واقعیتی دارد ورای این نسبت؛ واقعیتش همین نسبت است.

یک صفات دیگری هست که حقیقی ذات اضافهاند؛ یعنی خود یک واقعیتی دارد و در عین اینکه واقعیت دارد همیشه یک شیء دیگری هم باید باشد تا همین صفت واقعی با او اضافه و نسبت پیدا کند؛ یعنی واقعیتش واقعیت اضافه نیست؛ واقعیتی غیر از واقعیت اضافه دارد و در همان حال، اضافه به شیء دیگر هم دارد؛ مثل خود «علم». علم مثل فوقیت و تحتیت نیست که یک امر انتزاعی محض باشد (مگر به قول فخررازی که میگوید اصلا علم هم از همین مقوله است) ولی در عین حال تا معلومی نباشد علمی هم در کار نیست؛ یعنی علم بدون معلوم نمیشود. این است که میگویند علم کیفیت ذات اضافه است. اصلا کیفیت ذات اضافه که میگویند غلطانداز میشود. این «ذات اضافه» را در مقابل «حقیقی» باید بگویند؛ یعنی صفات بر سه قسم است: صفات حقیقی، صفات اضافی و صفات حقیقی ذات اضافه ولی چون کیفیات خود از صفات حقیقی هستند