مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٨ - وجه استدلال برای اصالت وجود

مجموعه آثار شهید مطهری، جلد ٩، ص١٢٨

مورچه روی آن قالی حرکت میکرده و حالا تازه وارد این قالی شده است؛ یعنی تمام مساحت آن قالی را برای این مورچه یک «بودن» در نظر گرفتهایم؛ تمام این مکان بسیار وسیع را که میلیونها برابر حجم آن شیء است به منزله محلی که او را اشغال کرده است در نظر گرفتهایم، گویی تمام این یک ساعت تمام اینجا را اشغال کرده بوده است.

یعنی قار الذات بودن مکان در اینجا به ما کمک میکند که ما یک جور وحدتی و یک جور ثباتی فرض کنیم.

استاد: بله، یک جور ثباتی فرض کنیم با اینکه در واقع ثبات نیست.

- یعنی گویی ما میآییم و آن قارالذات بودن و ثبات مکان را منعکس میکنیم و نسبت میدهیم. به حرکتی که ثبات ندارد.

استاد: البته باز هم اگر این تعبیر نشود بهتر است. شما این جور بگویید که این مورچه طولش نیم سانتیمتر است و مکان واقعیاش که همیشه اشغال میکند نمیتواند بیش از نیم سانتیمتر باشد. این مورچه وقتی که در حال حرکت است دائما مکان عوض میکند، البته نه به این معنی که «آن» به «آن» مکان عوض میکند به «آن» های جدا جدا، بلکه به این معنی که علی الاتصال مکان عوض میکند. مکان واقعی این مورچه همان است که دائما دارد عوض میشود، یعنی همان مقدار نیم سانتیمتر است، ولی شما میتوانید مکان مورچه را اعتبار کنید نه به اندازه نیم سانتیمتر بلکه به اندازه دو متر، یعنی مورچه را در میان این دو متر ببینید و بعد بگویید ده دقیقه است که در این مکان قرار دارد. مکان واقعیاش بیش از نیم سانتیمتر نیست ولی گویی که شما همه این دو متر را یک مکان برای این مورچه دیدهاید.

این مثل این است که شما میگویید من در این خانه قرار دارم، این خانه مکان من است، من در این خانه نشستهام. همه این خانه که مکان شما نیست؛ مکان شما همیشه قسمتی از این خانه است ولی شما همه این خانه را به منزله مکان خود فرض کرده و میگویید من در این خانه قرار دارم، این خانه جای من است، من در این خانه نشستهام. ذهن از این گونه اعتبارات زیاد دارد. در آنجا هم همین طور است که همه مسافت را به منزله