[٣٢] - در تاريخ، كسانى را مى‌شناسيم كه داراى دو نام فارسى و عربى و يا عربى و تركى، بوده‌اند و يكى بر ديگرى غلبه دارد، مثلا سيبويه، نحوى معروف، كه لقبى ايرانى دارد و دلالت مى‌كند بر اين‌كه نژاد و اصل او از ايران است و به لقبش مشهور شده است. و نيز عضد الدولة، فنّا خسرو ديلمى، كه لقبش بسيار شهرت دارد و در تواريخ به لقب معروف است. يا متنبّى شاعر بزرگ كه نامش احمد بن الحسين است، به لقب اشتهار يافته است.

برخى نيز دو نام تركى و عربى داشته‌اند مانند سنجر بن ملكشاه كه نام عربى او احمد بوده است و نام عربى پدرش ملكشاه، سهل. ولى ما آن دو را به نامهاى: سنجر و ملكشاه مى‌شناسيم. اخفش و فرّاء و زجّاج از نحويان مشهور به القاب خود معروفند.

بايزيد بسطامى «طيفور بن عيسى» و ابو الحسن خرقانى «على بن جعفر خرقانى» ابو سعيد ابى الخير «فضل اللّه بن ابى الخير» ابو على «حسين بن عبد اللّه بن سينا» به كنيه اشتهار دارند و نه به اسم.

براى آگاهى بيشتر ر ك: فروزانفر، سخن و سخنوران (پاورقى) ص ٢٥٤ چاپ شركت سهامى انتشارات خوارزمى.

[٣٣] - به نقل از لغت‌نامه دهخدا، ذيل كلمه ابو الاسود، پاورقى.

[٣٤] - ر ك: خير الدين زركلى، الاعلام، ٢/ ٧٣٦، چاپ دوم.

ابن خلكان نيز وفات سبويه را در سال ١٨٠ ه. در قريه بيضاء شيراز مى‌نويسد و سن او را چهل و اندى مى‌داند. وى نقل مى‌كند كه خطيب در تاريخ بغداد از ابن دريد نقل مى‌كند كه: «مات سيبويه بشيراز و قبره بها، و اللّه اعلم. و قيل: ان ولادته كانت بالبيضاء المذكورة لا وفاته ...». ر ك: وفيات الاعيان، ٣/ ١٣٣.

[٣٥] - كسائى و فرّاء كه از پيشوايان مكتب نحو كوفه هستند، در حلقه درس يونس بن حبيب بصرى درس مى‌خواندند.

[٣٦] - ابو على، احمد بن جعفر دينورى (م. ٢٨٩ ه.) در بغداد نزد ابو العباس مبرّد كتاب سيبويه را خوانده است. ر ك: الزبيدى، طبقات النحويين و اللغويين، ٢٣٤، ط، اولى، سنه ١٩٥٤ م. و نيز ابو الحسين محمد بن الوليد بن ولاد التميمى (م. ٢٩٨ ه.) هشت سال در عراق، كتاب سيبويه را مى‌خوانده است. ر ك: همان مأخذ، ٢٣٦.

[٣٧] - براى آگاهى بيشتر درباره «معاذ الهراء». ر ك: طبقات النحويين و اللغويين ص ١٣٦ و وفيات الاعيان،-