در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٤٦٥
رسوله ...» ٥٨
نامه پيامبر اكرم به مقوقس- فرمانده مصر- هم به همان طريق است: «من محمد رسول اللّه الى المقوقس عظيم القبط، سلام على من اتّبع الهدى. امّا بعد، فانّى ادعوك بدعاية الإسلام.»
پيامبر اكرم به نجاشى، پادشاه حبشه و به هوذة بن على- بزرگ قبيله يمامه- كه نصرانى بوده و به نصاراى نجران و همچنين به جعفر و عبد- دو پسر جندى كه دو پادشاه در عمّان بودهاند- به همين طريق مىنويسد:
«من محمد رسول اللّه الى جعفر و عبد- ابنى الجندى- سلام على من اتبع الهدى. امّا بعد، فانّى ادعوك بدعاية الاسلام، إسلما تسلما ...»
آغاز نامهاى را هم كه پيامبر اكرم، در پاسخ نامه مسيلمه كذّاب نوشته است، به همين شيوه «من محمد رسول اللّه الى مسيلمة الكذّاب» آغاز مىشود كه پس از كلمه «اما بعد» پيامبر اكرم، پاسخ مسيلمه را با آيهاى از آيات قرآنى، مىدهد و مىنويسد:
«... اما بعد، فان الارض للّه يورثها من يشاء من عباده و العاقبة للمتقين» كه در واقع پيامبر اكرم مىخواهد به مسيلمه كذاب بفهماند كه اگر خدا، پس از او، امر نبوّت را به وى واگذارد، محمد نيز ايمان خواهد آورد ولى چنين نيست ٥٩.
دسته دوم كه بسيار كم است، نامهاى است كه بنا به روايت ابن جوزى، پيامبر اكرم به اهل نجران كه بر دين نصارى بودهاند، مىنويسد بدين طريق:
«بسم اللّه الرحمن الرحيم. اله ابراهيم و اسحاق و يعقوب. اما بعد فإنّى ادعوكم الى عبادة اللّه من عبادة العباد ...» ٦٠
اندكى از مكاتيب پيامبر اكرم را براى مزيد اطّلاع خوانندگان، نوشتم تا معلوم گردد كه نامههاى پيامبر اكرم نيز كه به سبكى موجز و به شيوهاى مختصر نوشته شده است، تا چه اندازه از فصاحت و بلاغت برخوردار است و معلوم گردد كه اين كلام زمينى از لحاظ علّو درجه، آسمانى شده است و اين سخن درست باشد كه گفتهاند:
«گفتار محمد (ص) از گفتار آسمانى فروتر و از گفتار انسانى فراتر است». و با اين بيت عبد اللّه بن رواحة در ستايش پيامبر، صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتار خود را ختم مىكنم كه گفته است:
لو لم تكن فيه آيات مبيّنة
كانت فصاحته تنبيك بالخبر