در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٢٩٣
استناد به «الى» مقترن نشده است.
وانگهى اگر ما بر آن باشيم كه منظور از «متوفيك» مميتك باشد و مقصود از «رافعك» هم برگرفتن و بالا بردن روح به آسمان باشد (آنطور كه اين گروه از مفسران گفتهاند) ديگر نيازى به «رافِعُكَ إِلَيَّ» نبود، زيرا پيامبر بزرگوارى چون عيسى، از چنين چيزى مستغنى است و به طور طبيعى چنين چيزى انجام مىگيرد و نيازى به بازگوكردن نيست و اين يك سخن زيادى است و قرآن مجيد منزه از افزونگويى است.
اينك بايد ديد كه علامه مرحوم طباطبايى دراينباره چه گفته است. ايشان در ذيل آيه: «إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ ...» نوشته است: ٢٧ «التوفى: اخذ الشىء اخذا تاما و لذا يستعمل فى الموت لان اللّه يأخذ عند الموت نفس الانسان من بدنه». «*»
ايشان چند آيه ديگر را هم كه «توفى» بر مردن دلالت مىكند، همچون آيه:
«حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا ...» «**» (انعام/ ٦١) بعنوان شاهد مثال ذكر كرده است، ولى نوشته است كه اساسا در قرآن «توفى» به معناى موت نيست و در آيه مزبور، توفى به معناى «اخذ و گرفتن» استعمال شده. و نكته زيبا در اين آيه آن است كه بفهماند، آدمى با مردن فانى نشده و از ميان نمىرود، بلكه خداى متعال او را حفظ مىكند تا وقتى كه براى رجوع و برگشت به سوى خود، او را مبعوث نمايد.
خلاصه آنكه آيه «إِنِّي مُتَوَفِّيكَ» دلالت بر مردن حضرت عيسى نمىكند با توجه به اينكه آيات «... وَ ما قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ...» و «بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ ...» و «وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ ...» (سوره نساء/ ١٥٧ و ١٥٨ و ١٥٩) خود مؤيد ديگرى است براى نمردن و كشته نشدن عيسى و بالا بردن عيسى به سوى خدا.
با توجه به اينكه از آيه «وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ ...» هم برمىآيد كه عيسى در نزد خدا زنده است و نخواهد مرد تا تمام اهل كتاب به او ايمان آورند.
(*) كلمه توفى، يعنى گرفتن و اخذ نمودن يك شىء بنحو تمام و كمال و روى همين اصل در مردن هم بكار مىرود، زيرا خداى متعال در هنگام مردن، روح و نفس آدمى را از بدنش مىگيرد.
(**) يعنى: وقتى كه مرگ يكى از شما فرا رسد، رسولان ما او را مىميرانند ....